ChucNang.comChức Năng
Hiểu đúng thực phẩm chức năng

Thực phẩm chức năng người khen người chê: vì sao trái ngược và nên nghe ai

Cùng một hộp mà người khen hết lời, người chê vô ích. Bảy lý do khiến trải nghiệm trái ngược, cách đọc lời nhận xét trên mạng và câu nên hỏi người đã dùng.

Two elderly Vietnamese men on a park bench in early morning, one in a teal jacket gesturing while the other listens, wide shot from behind, misty golden light

Cùng một sản phẩm mà người khen người chê là chuyện bình thường, vì mỗi người có cơ địa, bệnh, thuốc đang dùng, cách ăn ngủ và kỳ vọng khác nhau, lại có khi dùng phải hàng khác nhau; lời kể của một người không cho bạn biết sản phẩm có hợp với mình hay không. Người nên nghe nhất vẫn là bác sĩ hoặc dược sĩ biết trường hợp của bạn.

Lời khen của hàng xóm, đồng nghiệp, người trong nhóm mạng xã hội thường có sức thuyết phục hơn mọi quảng cáo. Bài này giải thích vì sao trải nghiệm lại trái ngược đến thế, cách đọc một lời nhận xét để biết nó nói được gì, câu nên hỏi người đã dùng, và khi nào lời kể cần được coi là dấu hiệu cảnh báo.

Bảy lý do khiến trải nghiệm trái ngược

Cơ thể khác nhau. Tuổi, giới, bệnh nền, chức năng gan thận, cách hấp thu của mỗi người khác nhau. Một thành phần có thể hợp với người này và không hợp với người kia.

Thuốc đang dùng khác nhau. Người đang uống thuốc điều trị có thể cảm nhận khác hẳn người không dùng thuốc gì, và đôi khi điều họ cảm thấy là tác dụng của thuốc chứ không phải của sản phẩm.

Nhiều thay đổi cùng lúc. Người bắt đầu uống viên bổ thường cũng bắt đầu ngủ sớm hơn, đi bộ, ăn uống cẩn thận hơn. Khi thấy khoẻ lên, họ quy hết cho sản phẩm.

Triệu chứng tự lên xuống. Đau khớp, mệt mỏi, mất ngủ thường có ngày nặng ngày nhẹ. Người bắt đầu dùng sản phẩm vào lúc đang nặng nhất, rồi thấy đỡ theo diễn biến tự nhiên, rất dễ nghĩ là nhờ sản phẩm.

Niềm tin và kỳ vọng. Khi tin rằng mình đang dùng thứ có ích, nhiều người thật sự cảm thấy dễ chịu hơn. Hiện tượng này được gọi là hiệu ứng giả dược; nó có thật, nhưng không có nghĩa sản phẩm có tác dụng như quảng cáo.

Hàng khác nhau. Người mua chính hãng và người mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng bị trộn thêm chất không được phép sẽ có trải nghiệm rất khác nhau, dù hộp trông giống nhau.

Người kể có lý do riêng. Có người khen vì đang bán sản phẩm, được tặng hàng, được trả tiền viết nhận xét. Có người chê vì bị ép mua giá cao, bị lừa, chứ không vì sản phẩm.

Đọc lời nhận xét trên mạng: nó nói được gì, không nói được gì

Một lời nhận xét trên mạng nói được điều người viết đã cảm thấy, vào thời điểm đó, với hộp hàng họ đã mua. Nó không nói được bạn sẽ cảm thấy như vậy, không nói được người viết có bệnh gì, đang uống thuốc gì, mua ở đâu. Thậm chí nhiều khi không nói được người viết có thật hay không.

Các dấu hiệu cho thấy lời nhận xét có thể không khách quan: nhiều lời khen dùng câu chữ gần giống nhau; ảnh "trước và sau" quá hoàn hảo; người viết kể đã bỏ thuốc điều trị và khỏi bệnh; lời khen kèm luôn đường dẫn mua hoặc mã giảm giá; tài khoản mới lập, chỉ khen một sản phẩm. Gặp các dấu hiệu này, coi đó là quảng cáo khoác áo lời kể.

Ngược lại, lời chê cũng cần đọc tỉnh táo. Người chê vì giao hàng chậm, đóng gói xấu, không được đổi trả nói về người bán, không nói về sản phẩm. Người chê vì bị dị ứng thì đáng để ý hơn, nhất là khi nhiều người khác cũng kể triệu chứng tương tự. Lời chê có triệu chứng cụ thể là thông tin bạn nên mang đi hỏi dược sĩ.

Một mẹo nhỏ khi đọc: tìm những nhận xét ở mức trung bình, không quá khen cũng không quá chê. Những người này thường kể cụ thể hơn: họ là ai, dùng vì sao, gặp gì. Dù vậy, đó vẫn chỉ là trải nghiệm của một người, và bạn vẫn cần hỏi dược sĩ trước khi quyết định mua.

Câu nên hỏi người quen đã dùng

Khi người quen giới thiệu, đừng chỉ hỏi "có tốt không". Những câu sau giúp bạn biết lời giới thiệu có áp dụng được cho mình hay không:

  • "Chị dùng vì chuyện gì, đã đi khám chuyện đó chưa?" Nếu người quen dùng vì một bệnh mà bạn không có, lời khen không liên quan tới bạn.
  • "Chị có đang uống thuốc gì không, bác sĩ có biết chị dùng cái này không?" Biết được người quen có hỏi bác sĩ hay không cho bạn hình dung về cách họ dùng.
  • "Cùng lúc đó chị có thay đổi gì khác không, ăn uống, ngủ, tập?" Câu này giúp cả hai nhận ra những yếu tố khác.
  • "Chị mua ở đâu, có tra được sản phẩm không?" Nguồn mua khác nhau, hàng có thể khác nhau.
  • "Chị có đang bán hoặc làm đại lý sản phẩm này không?" Câu hơi khó hỏi, nhưng rất cần. Có thể hỏi nhẹ: "Chị lấy hàng ở đâu, em có mua qua chị được không?"

Những câu này không nhằm bắt bẻ người quen. Chúng giúp bạn tách lời giới thiệu thật lòng khỏi lời mời bán hàng, và tách trải nghiệm của họ khỏi hoàn cảnh của bạn.

Sau khi hỏi, câu kết lịch sự là: "Em cảm ơn chị, em ghi lại để hỏi bác sĩ của em xem có hợp không nhé."

Nguồn thông tin và mức tin cậy

Bảng dưới xếp các nguồn bạn hay nghe theo mức độ áp dụng được cho trường hợp riêng của bạn. Đây là nguyên lý chung, không phải đánh giá bất kỳ ai cụ thể.

NguồnMạnh ở chỗYếu ở chỗ
Bác sĩ điều trị của bạnBiết bệnh, thuốc, xét nghiệm của bạnThời gian khám ngắn, bạn phải chủ động hỏi
Dược sĩ ở quầyĐọc được thành phần, biết nhóm thuốcKhông có hồ sơ bệnh của bạn
Thông tin trên cổng chính thứcCho biết sản phẩm đã công bố, của đơn vị nàoKhông nói sản phẩm có hợp với bạn
Người quen đã dùngKể trải nghiệm thật, dễ hỏi lạiHoàn cảnh khác bạn, có thể đang bán hàng
Nhận xét trên mạngNhiều, dễ tìmKhó kiểm người viết, dễ là quảng cáo
Người trong video quảng cáoTrình bày hấp dẫnĐược trả tiền, có thể là diễn viên

Một lời khen của người quen không vô giá trị, nó là lý do để bạn tìm hiểu thêm. Nhưng bước tiếp theo phải là đi lên các dòng trên của bảng: tra cổng chính thức, hỏi dược sĩ, hỏi bác sĩ.

Khi lời kể là dấu hiệu cảnh báo

Có những lời kể không chỉ cần nghe tỉnh táo mà cần được coi là dấu hiệu cảnh báo. Đó là khi người kể nói đã bỏ thuốc điều trị, đặc biệt thuốc tiểu đường, thuốc huyết áp, thuốc tim mạch, thuốc điều trị ung thư, và khỏi bệnh nhờ sản phẩm. Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ không được phép nói là chữa bệnh, nên lời kể kiểu này hoặc là quảng cáo vượt giới hạn, hoặc là trải nghiệm nguy hiểm của một người đã may mắn.

Dấu hiệu thứ hai là hiệu quả "thần kỳ, nhanh, rõ" chỉ sau vài ngày, nhất là với nhóm sản phẩm giảm cân, tăng cân, xương khớp, sinh lý, tiểu đường. Những nhóm này hay bị phát hiện trộn chất không được phép để người dùng thấy tác dụng ngay. Hiệu quả quá nhanh không phải lý do để yên tâm, mà là lý do để nghi.

Dấu hiệu thứ ba là lời kể đi kèm áp lực: "Chị cũng bị như em, dùng đi, đừng nghe bác sĩ", "mua ngay kẻo hết đợt giá này". Khi lời giới thiệu bảo bạn đừng hỏi bác sĩ, đó là lúc bạn càng nên hỏi.

Nói thế nào khi mình không dùng theo người quen

Từ chối lời giới thiệu của người thân quen thường khó hơn từ chối người bán. Người quen giới thiệu vì thương, vì thấy mình khoẻ lên và muốn bạn cũng vậy. Nếu bạn nói thẳng "cái đó vô ích" hay "chị bị lừa rồi", người kia sẽ tự ái và cuộc nói chuyện kết thúc ở đó.

Cách nhẹ hơn là công nhận trải nghiệm của họ, rồi đưa quyết định của mình về phía bác sĩ: "Em mừng là chị thấy khoẻ hơn. Em đang uống thuốc nên bác sĩ dặn có gì mới phải hỏi trước, em hỏi xong sẽ báo chị." Câu này không phủ nhận ai, không hứa mua, và cho bạn đường lui.

Nếu người quen đang làm đại lý và mời nhiều lần, bạn nên nói rõ hơn mà vẫn giữ tình cảm: "Chị thông cảm, nhà em có quy ước mua gì liên quan sức khoẻ thì phải hỏi bác sĩ, em không mua ngoài được." Một quy ước chung của cả nhà giúp bạn khỏi phải từ chối bằng lý do cá nhân mỗi lần.

Và nếu người quen đang bỏ thuốc điều trị để dùng sản phẩm, đó là chuyện đáng nói thẳng hơn. Hãy nhắc họ đọc câu khuyến cáo trên chính hộp sản phẩm và gợi ý họ hỏi lại bác sĩ.

Khi nào cần đi khám ngay

Nếu bạn đã lỡ dùng một sản phẩm theo lời giới thiệu và gặp các dấu hiệu dưới đây, dừng ngay và đi khám:

  • Tim đập nhanh, hồi hộp, run tay, vã mồ hôi, mất ngủ bất thường.
  • Phát ban, ngứa, sưng môi, sưng mặt, khó thở: khó thở thì gọi cấp cứu.
  • Vàng da, nước tiểu sẫm, đau bụng dữ dội, nôn nhiều.
  • Hạ đường huyết ở người tiểu đường: run, vã mồ hôi, lơ mơ.
  • Sụt cân rất nhanh, khát nước liên tục, đi tiểu nhiều.

Mang theo hộp sản phẩm, kể với bác sĩ bạn mua ở đâu và ai giới thiệu. Nếu người giới thiệu cũng đang dùng, hãy báo cho họ biết triệu chứng của bạn để họ để ý, và gợi ý họ hỏi bác sĩ.

Đừng ngại kể với bác sĩ rằng mình dùng theo lời mách. Bác sĩ không cần biết bạn tin ai, chỉ cần biết bạn đã uống gì, từ khi nào, để xử lý đúng.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao cùng một sản phẩm mà người khen người chê?

Vì mỗi người có cơ thể, bệnh, thuốc đang dùng, lối sống và kỳ vọng khác nhau, lại có thể mua phải hàng khác nhau. Lời kể của một người không cho bạn biết sản phẩm có hợp với mình hay không.

Đánh giá thực phẩm chức năng trên mạng có đáng tin không?

Đánh giá trên mạng chỉ cho biết trải nghiệm của người viết, và nhiều khi là quảng cáo khoác áo lời kể. Hãy coi đó là lý do để tìm hiểu thêm, rồi tra cổng chính thức và hỏi dược sĩ.

Hiệu ứng giả dược là gì?

Đó là hiện tượng người dùng cảm thấy dễ chịu hơn vì tin rằng mình đang dùng thứ có ích. Hiện tượng này có thật, nhưng nó không chứng minh sản phẩm có tác dụng như quảng cáo.

Người quen dùng thấy tốt thì mình có nên dùng theo không?

Lời khen của người quen là lý do để tìm hiểu thêm chứ chưa phải lý do để mua. Hỏi rõ họ dùng vì sao, có đang uống thuốc gì, rồi mang sản phẩm tới hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn.

Lời kể bỏ thuốc mà khỏi bệnh có nên tin không?

Không nên. Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ không được phép nói là chữa bệnh và không thay thế thuốc. Lời kể như vậy hoặc là quảng cáo vượt giới hạn, hoặc là trải nghiệm rủi ro của một người.

Thấy hiệu quả rất nhanh sau vài ngày thì có đáng mừng không?

Hiệu quả quá nhanh, nhất là với nhóm giảm cân, xương khớp, sinh lý, tiểu đường, là dấu hiệu nên nghi ngờ. Hãy dừng, giữ hộp và hỏi bác sĩ, vì sản phẩm có thể bị trộn chất không được phép.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138