ChucNang.comChức Năng
Hàng giả và hàng trộn thuốc

Thực phẩm chức năng giả: dấu hiệu trên bao bì khiến bạn nên dừng lại

Mười chỗ trên hộp, vỉ, lọ và tờ hướng dẫn đáng để nghi hàng giả, cách so với hộp cũ, câu hỏi người bán, và vì sao một dấu hiệu chỉ đủ để dừng chứ chưa đủ kết luận.

A Vietnamese woman in a deep teal blouse turns a blank white supplement box in her hands at a kitchen table under a warm hanging lamp, close-up of hands, evening

Hàng thực phẩm chức năng giả thường để lộ dấu vết ở những chỗ người làm giả lười chăm chút: chữ in nhoè hoặc sai chính tả, thông tin đơn vị chịu trách nhiệm thiếu hay mơ hồ, số công bố không khớp tên sản phẩm, hạn dùng in lệch hoặc in đè, niêm phong lỏng, viên thuốc khác màu khác mùi so với lần mua trước. Thấy một trong các dấu hiệu đó, việc đúng là dừng uống, giữ nguyên hộp và hỏi lại nơi bán hoặc dược sĩ, chứ chưa phải kết luận đó là hàng giả.

Bài này đi theo đúng thứ tự một người làm kiểm tra chất lượng vẫn nhìn khi cầm một hộp hàng lạ: từ bìa ngoài, tới dòng chữ nhỏ, tới niêm phong, rồi mới tới viên bên trong. Bạn không cần dụng cụ gì ngoài đôi mắt, ánh sáng tốt và, nếu có, một hộp cũ mua ở nơi tin cậy để đặt cạnh mà so.

Mười chỗ trên hộp nên nhìn, theo thứ tự từ ngoài vào trong

Chữ in và màu sắc. Hàng chính hãng thường in sắc nét, màu đều giữa các mặt hộp. Chữ nhoè, viền chữ răng cưa, màu một mặt đậm một mặt nhạt, hoặc logo hơi lệch so với ảnh bạn từng thấy là chỗ đầu tiên đáng để ý.

Lỗi chính tả và câu chữ lạ. Sai dấu tiếng Việt, câu dịch ngô nghê, cùng một từ viết hai kiểu trên hai mặt hộp. Đơn vị làm hàng thật duyệt bao bì nhiều vòng, lỗi kiểu này hiếm.

Tên và địa chỉ đơn vị chịu trách nhiệm. Theo quy định hiện hành, hộp phải ghi rõ ai chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường. Chỉ ghi "phân phối bởi" kèm một cái tên chung chung, không địa chỉ, là thiếu.

Số công bố hoặc số đăng ký. Có số chưa có nghĩa là thật, vì số có thể bị chép từ sản phẩm khác. Nhưng không có số, hoặc số in kiểu dán đè, là dấu hiệu đáng dừng lại.

Dòng "không phải là thuốc". Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ phải có câu này. Thiếu câu, hoặc hộp lại ghi "đặc trị", "điều trị dứt điểm", là đang nói quá giới hạn được phép.

Hạn dùng và số lô. Ngày in lệch khung, in bằng mực khác màu, có vết cạo hoặc dán chồng một miếng giấy nhỏ. Số lô trên hộp và trên vỉ, lọ bên trong nên khớp nhau.

Niêm phong. Màng co lỏng, có nếp gấp lạ, mép keo bị bóc rồi dán lại, nắp lọ xoay nhẹ không có tiếng tách. Niêm phong hỏng thì không nên mở uống thử.

Tem phụ tiếng Việt với hàng nhập. Hàng nhập khẩu bán chính ngạch phải có tem phụ tiếng Việt. Tem in bằng máy in văn phòng, dán lệch, che mất chữ gốc là chỗ cần hỏi.

Tờ hướng dẫn bên trong. Giấy mỏng, photo mờ, nội dung khác với chữ trên hộp, hoặc không có tờ nào trong khi hộp cũ có.

Viên, bột, nước bên trong. Màu, mùi, kích cỡ, độ cứng khác lần trước. Đây là dấu hiệu nặng nhất trong danh sách, vì nó đã đi qua lớp vỏ.

So với hộp cũ: cách làm chậm mà chắc

Nếu nhà bạn còn một hộp cùng loại mua ở nơi tin cậy, đó là công cụ kiểm tra tốt nhất bạn có. Đặt hai hộp cạnh nhau dưới đèn sáng hoặc ánh sáng ban ngày gần cửa sổ, đừng so dưới đèn vàng mờ vì màu sắc sẽ đánh lừa mắt. So lần lượt: kích thước hộp, độ dày bìa, cỡ chữ tên sản phẩm, vị trí số công bố, kiểu in hạn dùng, rồi mới mở ra so vỉ hoặc lọ.

Một điều cần nhớ: nhà sản xuất có quyền đổi mẫu bao bì. Hộp mới khác hộp cũ chưa chắc là giả. Cái đáng ngờ là khác ở những chỗ người làm thật ít khi đổi, như tên đơn vị chịu trách nhiệm, số công bố, hoặc khác theo kiểu xuống cấp, như chữ mờ đi, bìa mỏng đi. Khi không chắc, chụp ảnh hai hộp đặt cạnh nhau, gửi cho nơi bán hoặc cho đường dây chăm sóc khách hàng in trên hộp cũ để hỏi.

Nếu không có hộp cũ, đừng tìm ảnh trên mạng để so rồi tự kết luận. Ảnh trên mạng có thể là ảnh của chính người bán hàng giả đăng lên. Khi đó, phép so đáng tin hơn là đối chiếu tên sản phẩm và số công bố trên cổng thông tin chính thức của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, và hỏi dược sĩ ở một nhà thuốc có giấy phép.

Câu nên hỏi người bán khi thấy chỗ lạ

Người bán hàng tử tế thường không khó chịu khi bị hỏi. Bạn chỉ cần hỏi bình tĩnh, cụ thể, chỉ vào đúng chỗ mình thấy lạ: "Chị ơi, hộp này hạn dùng in hơi lệch, số lô trên hộp với trên lọ không giống nhau, chị kiểm lại giúp em được không?" Câu hỏi có chỗ chỉ rõ khiến người bán khó trả lời chung chung.

Hỏi thêm về nguồn hàng: "Lô này cửa hàng nhập từ đâu, có hoá đơn của nhà phân phối không ạ?" Một nhà thuốc hay cửa hàng làm ăn đàng hoàng biết hàng của mình đi từ đâu. Câu trả lời kiểu "hàng xách tay, chị lấy của người quen" hoặc "hàng công ty gửi, không có giấy" là thông tin quan trọng để bạn quyết định không mua.

Nếu đã mua rồi mới thấy, nói thẳng mong muốn của mình: "Em chưa mở dùng, em muốn đổi sang hộp khác hoặc trả lại, chị xem giúp em." Đừng tranh cãi đúng sai ngay tại quầy. Mục tiêu lúc đó là giữ được hộp, giữ được hoá đơn và không đưa thứ đáng ngờ vào miệng.

Những điều KHÔNG nên làm khi nghi hộp có vấn đề

Mấy phản xạ dưới đây rất hay gặp, và thường làm chuyện khó hơn.

  • Uống thử một viên để xem có sao không. Phản ứng bất thường có thể đến chậm, và nếu sản phẩm bị trộn chất không khai báo thì một viên cũng đã là rủi ro.
  • Tự nghiền, hoà nước, đốt thử để "kiểm". Những cách truyền miệng này không nói được gì về thành phần, lại làm hỏng mẫu mà cơ quan chức năng có thể cần.
  • Vứt hộp và vỏ vì thấy bực. Hộp, vỏ, vỉ, hoá đơn và tin nhắn mua bán là bằng chứng duy nhất của bạn nếu sau này cần khiếu nại hoặc khi đi khám.
  • Đăng ảnh kèm tên người bán lên mạng. Chưa có kết luận chính thức mà nêu tên, bạn dễ gặp rắc rối. Cách đúng là phản ánh qua kênh chính thức.
  • Đưa cho người khác dùng nốt. Thứ bạn nghi thì người thân cũng không nên dùng.

Điều bạn KHÔNG cần làm là tự mình chứng minh hộp đó giả. Đó là việc của cơ quan có thẩm quyền và phòng kiểm nghiệm. Việc của người mua chỉ là nhận ra chỗ đáng ngờ, dừng lại, giữ bằng chứng và báo đúng nơi.

Ví dụ giả định: hộp thứ ba của chị Hạnh

Chị Hạnh, 45 tuổi, đã mua một loại viên uống hai lần ở nhà thuốc gần cơ quan. Lần thứ ba, chị thấy một người quen trong nhóm bạn đăng bán cùng sản phẩm rẻ hơn khá nhiều, giao tận nhà. Hộp tới tay, nhìn qua thì giống. Tối hôm đó chị đặt hộp mới cạnh hộp cũ đã uống hết trên bàn bếp và nhận ra ba điều: tên đơn vị chịu trách nhiệm trên hộp mới chỉ còn một dòng, không có địa chỉ; hạn dùng in bằng mực đen bóng trong khi hộp cũ là mực xanh dập chìm; viên bên trong màu đậm hơn và có mùi hắc nhẹ.

Chị không uống. Chị chụp ảnh hai hộp, nhắn hỏi người bán nguồn hàng và nhận được câu trả lời "hàng công ty, rẻ vì bớt khâu trung gian". Chị mang hộp tới nhà thuốc cũ hỏi dược sĩ; dược sĩ xác nhận hộp chị mua ở đó có địa chỉ đầy đủ và khuyên chị gửi phản ánh tới cơ quan quản lý ở địa phương nếu muốn. Chị giữ hộp, giữ tin nhắn chuyển khoản, không nêu tên người quen trên mạng.

Điều đáng học ở đây là thứ tự: so trước, không uống, hỏi người bán, hỏi người có chuyên môn, giữ bằng chứng. Không có bước nào cần chị phải đúng hay sai về chuyện hộp đó thật hay giả.

Mua ở đâu thì kiểm thêm điều gì

Cùng một hộp, chỗ cần nhìn kỹ thay đổi theo nơi bạn mua. Bảng dưới không xếp hạng kênh nào tốt hơn, chỉ nói thêm phần việc của người mua ở từng nơi.

Nơi muaKiểm thêmCâu nên hỏi
Nhà thuốc, cửa hàng có giấy phépHoá đơn hoặc phiếu mua có tên sản phẩm, số lô; hộp còn niêm phong khi đưa qua quầy"Anh cho em xin phiếu mua có ghi số lô nhé."
Gian hàng trên mạng, nhóm bán hàngẢnh thật của hộp đang bán, không chỉ ảnh quảng cáo; tên đơn vị chịu trách nhiệm; chính sách đổi trả bằng chữ"Chị chụp giúp em mặt sau hộp đang có trong kho, thấy rõ hạn dùng và số lô."
Người quen, hàng xách tayTem phụ tiếng Việt; nguồn mua bên nước ngoài; người bán có nhận lại hàng nếu có vấn đề không"Hàng này chị mua ở đâu, có hoá đơn bên đó không ạ?"
Giao hàng thu tiềnMở xem trước khi trả tiền nếu được; quay video lúc mở hộp; chụp vận đơn"Anh chờ em mở xem hộp một chút rồi em gửi tiền nhé."

Ở kênh nào cũng vậy: giữ lại một thứ có chữ chứng minh bạn đã mua gì, của ai, vào ngày nào. Thiếu thứ đó, mọi bước phản ánh sau này đều khó hơn rất nhiều.

Khi nào cần đi khám ngay

Nếu bạn hoặc người nhà đã lỡ uống sản phẩm có những dấu hiệu nghi ngờ ở trên, hãy dừng ngay và theo dõi cơ thể. Cần đi khám ngay, hoặc gọi cấp cứu nếu nặng, khi có một trong các biểu hiện: tim đập nhanh hoặc đập thình thịch bất thường, hồi hộp, vã mồ hôi, run tay; khó thở, tức ngực; nổi mẩn, phát ban lan rộng, sưng môi hoặc mí mắt; nôn nhiều, đau bụng dữ dội, tiêu chảy không dứt; vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu; chóng mặt, ngất, lú lẫn; với người có bệnh tiểu đường, cảm giác run, đói cồn cào, vã mồ hôi lạnh.

Khi đi, mang theo hộp, vỉ, lọ còn lại và kể rõ đã uống bao nhiêu, từ khi nào, đang dùng thuốc gì khác. Đừng giấu chuyện mua sản phẩm trôi nổi vì ngại; thông tin đó giúp bác sĩ xử lý đúng hướng. Với người cao tuổi, người đang điều trị bệnh mạn tính, phụ nữ có thai, cần đi khám sớm hơn cả khi triệu chứng còn nhẹ.

Câu hỏi thường gặp

Có tem chống giả là chắc chắn hàng thật phải không?

Không hẳn. Tem chống giả là một lớp bảo vệ, nhưng tem cũng có thể bị làm nhái hoặc bóc từ hộp cũ dán sang. Hãy xem tem cùng với các dấu hiệu khác như chữ in, đơn vị chịu trách nhiệm, số lô và nguồn mua.

Hộp mới khác hộp cũ có phải là hàng giả không?

Chưa chắc, vì nhà sản xuất có thể đổi mẫu bao bì. Điều đáng ngờ là khác ở tên đơn vị chịu trách nhiệm, số công bố, hoặc chất lượng in kém đi. Khi không chắc, chụp ảnh và hỏi nơi bán hoặc dược sĩ.

Quét mã vạch trên hộp có kiểm tra được thật giả không?

Mã vạch chủ yếu để quản lý hàng hoá, quét ra thông tin chưa đủ để kết luận thật hay giả, vì mã có thể bị in lại. Nó chỉ nên là một phép đối chiếu phụ cùng các dấu hiệu khác.

Nghi hộp có vấn đề nhưng đã uống vài ngày mà thấy bình thường thì sao?

Vẫn nên dừng, giữ hộp và hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ, nhất là khi bạn đang dùng thuốc điều trị. Thấy bình thường lúc này chưa nói lên được sản phẩm an toàn khi dùng tiếp.

Có nên mang hộp nghi giả tới nhà thuốc khác hỏi không?

Có thể. Dược sĩ ở nhà thuốc có giấy phép giúp bạn đọc thông tin trên hộp và chỉ chỗ đáng ngờ. Họ không kết luận thay cơ quan kiểm nghiệm, nhưng giúp bạn biết bước tiếp theo nên làm gì.

Ai có quyền kết luận một sản phẩm là hàng giả?

Kết luận chính thức thuộc về cơ quan có thẩm quyền sau khi kiểm tra, lấy mẫu, kiểm nghiệm theo quy định hiện hành. Người mua chỉ cần nhận ra dấu hiệu, dừng dùng, giữ bằng chứng và gửi phản ánh đúng nơi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138