ChucNang.comChức Năng
Đang uống thuốc thì sao

Uống thuốc huyết áp, tiểu đường lâu năm: thêm thực phẩm chức năng cần hỏi gì trước

Chỉ số đang ổn sau nhiều năm uống thuốc là thành quả cần giữ. Ba nỗi lo khiến người bệnh mua thêm viên uống, và cách hỏi bác sĩ để không làm lệch chỉ số.

An elderly Vietnamese couple, the wife in a terracotta blouse, sit on a bench in an apartment courtyard comparing two plain bottles, wide shot, golden late afternoon light

Người uống thuốc huyết áp, tiểu đường nhiều năm muốn thêm thực phẩm chức năng nên hỏi bác sĩ đang theo dõi trước khi dùng, mang theo hộp sản phẩm và sổ ghi chỉ số ở nhà. Câu hỏi cốt lõi gồm: sản phẩm này có làm lệch đường huyết hay huyết áp đang ổn định không, cần đo thêm gì trong thời gian đầu, và nếu chỉ số đổi thì báo ai. Thực phẩm chức năng không thay được thuốc đang uống, nên không bớt thuốc vì đã có viên uống thêm.

Uống thuốc đều đặn suốt năm, bảy năm mà chỉ số vẫn ổn là một kết quả đáng quý, đến từ sự kiên trì của chính người bệnh. Nhưng cũng chính sau nhiều năm, nhiều người bắt đầu lo: thuốc uống lâu có hại gan thận không, có cách nào bớt thuốc không. Những nỗi lo đó là mảnh đất mà các lời mời bán viên uống "giải độc", "ổn định đường huyết tự nhiên" nhắm vào. Bài này giúp bạn biết hỏi ai, hỏi gì, và giữ được thành quả đang có.

Ba nỗi lo khiến người bệnh mua thêm

Nỗi lo một: "Thuốc tây uống lâu hại gan, hại thận." Đây là nỗi lo có thật và đáng được hỏi. Nhưng câu trả lời không nằm ở một hộp "giải độc gan" mua theo quảng cáo, mà ở chỗ bác sĩ đang theo dõi bạn có cho xét nghiệm chức năng gan thận định kỳ hay không. Nếu bạn lo, hãy hỏi thẳng bác sĩ: "Con uống thuốc lâu rồi, có cần kiểm tra gan thận không ạ?" Kết quả xét nghiệm trả lời chính xác hơn mọi lời quảng cáo. Ngược lại, thêm một sản phẩm không rõ thành phần lại là thêm việc cho gan thận.

Nỗi lo hai: "Muốn bớt thuốc, chuyển sang cái gì tự nhiên hơn." Mong muốn bớt thuốc là chính đáng. Nhưng việc giảm thuốc chỉ an toàn khi bác sĩ quyết dựa trên chỉ số, cân nặng, chế độ ăn và vận động của bạn. Có những người được giảm thuốc thật, nhờ thay đổi lối sống bền bỉ và được bác sĩ theo dõi sát. Không có trường hợp an toàn nào bắt đầu bằng việc tự bỏ thuốc để thay bằng viên uống.

Nỗi lo ba: "Chỉ số ổn rồi nhưng vẫn thấy mệt, muốn bồi bổ." Mệt kéo dài ở người bệnh mạn tính có nhiều nguyên nhân: chỉ số chưa thật ổn, tác dụng phụ của thuốc, thiếu ngủ, thiếu máu, bệnh khác đi kèm. Mỗi nguyên nhân cần một cách xử lý khác. Mua viên bồi bổ có thể che đi tín hiệu mà bác sĩ cần thấy. Hãy kể chuyện mệt với bác sĩ trước, rồi mới bàn chuyện bổ sung.

Vì sao người bệnh mạn tính cần hỏi kỹ hơn

Thuốc huyết áp và thuốc tiểu đường được bác sĩ chỉnh để giữ chỉ số trong một khoảng mục tiêu. Khi đã ổn, liều thường giữ nguyên trong thời gian dài. Bất kỳ thứ gì làm chỉ số dịch chuyển đều có thể đẩy bạn ra ngoài khoảng đó: một sản phẩm làm đường huyết hạ thêm có thể gây hạ đường huyết khi cộng với thuốc; một sản phẩm khác làm huyết áp tăng có thể khiến thuốc đang dùng trở nên không đủ.

Người bệnh lâu năm thường có thêm bệnh đi kèm và uống nhiều thuốc cùng lúc: thuốc mỡ máu, thuốc chống đông, thuốc dạ dày. Mỗi thứ thêm vào là một biến số. Bác sĩ đang theo dõi là người duy nhất nhìn thấy cả bức tranh, nên mọi thay đổi đều nên đi qua họ.

Cũng cần nói rằng có những người bệnh mạn tính được bác sĩ chỉ định dùng một sản phẩm bổ sung cụ thể vì lý do y khoa. Bài này không bảo bạn từ chối mọi thứ. Điều khác biệt nằm ở chỗ ai quyết định: bác sĩ dựa trên hồ sơ của bạn, hay một lời quảng cáo dựa trên nỗi lo chung.

Chuẩn bị cho buổi hỏi bác sĩ

Buổi tái khám định kỳ là dịp tốt nhất. Chuẩn bị như sau để bác sĩ trả lời được ngay trong buổi đó.

  1. Mang sổ ghi chỉ số ở nhà của ít nhất vài tuần gần nhất: huyết áp, đường huyết, ghi cả giờ đo. Đây là thứ bác sĩ cần để thấy nền ổn định của bạn.
  2. Mang hộp sản phẩm định dùng, hoặc ảnh mặt thành phần và tên đơn vị chịu trách nhiệm.
  3. Viết ra lý do bạn muốn dùng: lo gan thận, muốn bớt thuốc, hay thấy mệt. Lý do giúp bác sĩ trả lời đúng nỗi lo thật.
  4. Hỏi ba câu: có nên dùng cùng thuốc hiện tại không; nếu dùng thì đo thêm gì, bao lâu báo lại; chỉ số thế nào thì phải báo ngay.
  5. Ghi lời dặn vào chính sổ chỉ số, để lần sau mở ra là thấy.

Nếu bác sĩ đồng ý cho dùng, những tuần đầu nên đo chỉ số ở nhà đều hơn mức thường lệ theo lời dặn, ghi rõ ngày bắt đầu sản phẩm mới vào sổ. Một dòng ghi "bắt đầu dùng sản phẩm X từ ngày…" giúp bác sĩ đọc sổ ở lần sau dễ hơn nhiều.

Chỉ số đổi sau khi thêm sản phẩm: đọc thế nào

Bảng dưới không thay lời bác sĩ, chỉ giúp bạn biết khi nào cần gọi, khi nào ghi lại chờ lần khám. Ngưỡng cụ thể của bạn do bác sĩ dặn riêng.

Điều bạn thấyLàm gìKhông nên làm
Đường huyết đo ở nhà thấp hơn hẳn thường ngày, kèm run tay, vã mồ hôi, đói cồn cào, lơ mơXử trí hạ đường huyết theo cách bác sĩ đã dặn, tạm ngưng sản phẩm mới, gọi bác sĩ hoặc đi khámTự giảm thuốc tiểu đường ngày hôm sau mà không hỏi
Đường huyết cao hơn hẳn, kéo dài vài ngàyGhi lại, gọi bác sĩ để được hẹn sớmTự tăng thuốc, tự uống thêm sản phẩm khác để "hạ"
Huyết áp thấp, chóng mặt khi đứng lên, suýt ngãNgồi hoặc nằm xuống, tạm ngưng sản phẩm mới, gọi bác sĩBỏ thuốc huyết áp tự ý
Huyết áp cao hơn hẳn thường ngày, đau đầuĐo lại sau khi nghỉ, ghi lại, gọi bác sĩUống thêm viên thuốc huyết áp theo cảm tính
Chỉ số dao động nhẹ, không triệu chứngGhi đều, mang sổ tới lần khám gần nhấtBỏ qua không ghi

Một chỉ số lạ không phải lúc nào cũng do sản phẩm mới; có thể do bữa ăn, giấc ngủ, căng thẳng hay bệnh khác. Đó là lý do bác sĩ cần đọc cả sổ, và vì sao bạn nên ghi ngày bắt đầu sản phẩm mới.

Một tình huống thường gặp (ví dụ giả định)

Cô Sáu, sáu mươi lăm tuổi, uống thuốc tiểu đường đã tám năm, đường huyết đo ở nhà lúc nào cũng trong khoảng bác sĩ dặn. Một buổi sáng ở sân chung cư, bà bạn tập dưỡng sinh kể đang uống một loại viên "từ lá cây, hạ đường tự nhiên", nhờ vậy "bác sĩ bớt cho một viên thuốc". Cô Sáu đặt mua ngay, uống kèm thuốc cũ, nghĩ rằng uống thêm thì càng tốt.

Sang tuần thứ hai, có hôm đi chợ về cô run tay, vã mồ hôi, phải ngồi bệt xuống bậc thềm. Cô nghĩ do nắng. Con trai về thăm, mở sổ đo đường huyết thì thấy mấy ngày gần đây số thấp hơn hẳn mọi khi, đúng từ lúc có hộp mới trên bàn. Anh đưa mẹ đi khám sớm hơn lịch, mang theo cả sổ lẫn hộp.

Bác sĩ không trách ai. Bác sĩ giải thích rằng chuyện người bạn được bớt thuốc là quyết định riêng sau khi khám người đó, không áp sang cô Sáu được; rồi dặn tạm chưa dùng sản phẩm kia, đo đường huyết đều hơn trong thời gian tới và hẹn tái khám. Điều cứu cô Sáu khỏi một lần hạ đường huyết nặng hơn không phải là may mắn, mà là cuốn sổ ghi chỉ số đều đặn suốt tám năm.

Câu nói mẫu khi được mời mua

Người bệnh mạn tính lâu năm thường được mời mua qua điện thoại, qua người quen, qua buổi khám sức khoẻ miễn phí có bán hàng kèm. Lời mời hay đánh vào đúng nỗi lo: "Thuốc tây uống lâu là hư thận đó bác." Câu này nghe đáng sợ và có phần thật, nên dễ khiến người nghe lung lay.

Câu trả lời giữ được bình tĩnh: "Bác sĩ của bác vẫn cho xét nghiệm gan thận định kỳ, chỉ số bác đang ổn. Thêm gì thì bác hỏi bác sĩ đã, cháu cứ gửi tên sản phẩm." Câu này không phủ nhận nỗi lo, chỉ chỉ ra rằng nỗi lo đó đang có người theo dõi. Nếu đầu dây bên kia nài tiếp, cúp máy cũng không có gì bất lịch sự.

Với người nhà, khi thấy cha mẹ có ý định mua, câu nói tốt là: "Ba muốn bớt thuốc thì lần tới con đi khám với ba, mình hỏi bác sĩ xem có cách nào không." Câu này nhận mong muốn của cha mẹ là chính đáng, và đưa nó về đúng chỗ để được trả lời.

Khi nào cần đi khám ngay

Với người đang dùng thuốc huyết áp, tiểu đường mà vừa thêm sản phẩm mới, đi khám ngay hoặc gọi cấp cứu khi có: lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức; run, vã mồ hôi, tim đập nhanh không đỡ sau khi xử trí hạ đường huyết; ngất hoặc suýt ngất; đau ngực, khó thở; đau đầu dữ dội đột ngột; yếu hoặc tê nửa người, méo miệng, nói khó; nôn nhiều không ăn uống được; vàng da, vàng mắt; nổi mẩn lan rộng, sưng môi.

Mang theo sổ chỉ số, thuốc đang dùng và hộp sản phẩm mới. Nói ngay câu đầu: đang điều trị huyết áp, tiểu đường bao lâu, vừa thêm sản phẩm gì từ khi nào. Thuốc điều trị không tự bỏ; người quyết định đổi hay dừng là bác sĩ sau khi khám.

Người sống một mình nên dặn trước một người thân hoặc hàng xóm tin cậy về bệnh và thuốc đang dùng, để lỡ có cơn hạ đường huyết hay chóng mặt ngã thì có người biết mà gọi giúp, và đưa được tờ danh sách thuốc cho người khám.

Câu hỏi thường gặp

Uống thuốc huyết áp lâu năm có cần thực phẩm chức năng giải độc gan không?

Việc có cần hay không nên dựa vào xét nghiệm chức năng gan, không dựa vào quảng cáo. Hãy hỏi bác sĩ đang theo dõi có cần kiểm tra định kỳ không. Thêm một sản phẩm không rõ thành phần đôi khi lại là thêm việc cho gan.

Có thể thay thuốc tiểu đường bằng thực phẩm chức năng không?

Không. Thực phẩm chức năng không phải thuốc chữa bệnh và không thay được thuốc điều trị. Việc giảm hay đổi thuốc chỉ do bác sĩ quyết dựa trên chỉ số và quá trình theo dõi, tự bỏ thuốc có thể khiến đường huyết tăng nguy hiểm.

Chỉ số đang ổn định mà thêm viên uống thì có sao không?

Còn tuỳ sản phẩm và thuốc bạn đang dùng. Một số sản phẩm có thể làm đường huyết hoặc huyết áp dịch chuyển, đẩy chỉ số ra ngoài khoảng mục tiêu. Hỏi bác sĩ trước và đo theo dõi đều hơn trong thời gian đầu nếu được đồng ý.

Người bệnh mạn tính thấy mệt kéo dài có nên mua thuốc bổ không?

Nên kể chuyện mệt với bác sĩ trước. Mệt kéo dài có thể do chỉ số chưa ổn, tác dụng phụ thuốc, thiếu máu hay bệnh khác. Mua thuốc bổ có thể che đi tín hiệu mà bác sĩ cần thấy để điều chỉnh điều trị.

Có cần ghi ngày bắt đầu dùng sản phẩm mới vào sổ theo dõi không?

Nên ghi. Một dòng ghi ngày bắt đầu giúp bác sĩ đọc sổ chỉ số và nhận ra thay đổi có trùng với thời điểm dùng sản phẩm hay không. Ghi cả ngày ngưng nếu bạn thôi dùng.

Được người quen giới thiệu sản phẩm "ổn định đường huyết tự nhiên" thì nên trả lời sao?

Cảm ơn và nói bạn sẽ hỏi bác sĩ đang theo dõi trước. Không cần tranh luận về công dụng. Chữ "tự nhiên" không có nghĩa là không ảnh hưởng tới thuốc, nhất là với người đang dùng thuốc hạ đường huyết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138