ChucNang.comChức Năng
Đang uống thuốc thì sao

Dấu hiệu bất thường sau khi uống thêm thực phẩm chức năng: nhận ra, ghi lại, đi khám

Người đang uống thuốc mà thêm viên uống mới cần biết dấu hiệu nào phải đi cấp cứu, dấu hiệu nào gọi bác sĩ trong ngày, và ghi lại những gì để người khám hiểu nhanh.

A Vietnamese woman in her sixties wearing a dark brown cardigan sits on a balcony at dusk writing in a small notebook, plain bottle beside her, side view, warm lamp light

Sau khi thêm một thực phẩm chức năng vào thuốc đang uống, những dấu hiệu như khó thở, sưng môi mặt, nổi mẩn lan nhanh, đau ngực, tim đập nhanh bất thường, vàng da, nôn nhiều, đau bụng dữ dội, chảy máu khó cầm hay lơ mơ là lý do đi cấp cứu ngay. Những thay đổi nhẹ hơn mà mới xuất hiện từ khi thêm sản phẩm thì tạm ngưng sản phẩm đó, ghi lại và báo bác sĩ trong ngày; thuốc điều trị thì không tự bỏ.

Khó nhất trong những tình huống này không phải là biết dấu hiệu, mà là nối được dấu hiệu với viên uống mới. Người ta thường nghĩ do thời tiết, do ăn uống, do tuổi. Bài này chia dấu hiệu theo mức độ khẩn cấp, chỉ cách ghi lại để người khám hiểu nhanh, và giải thích vì sao người đang dùng thuốc cần để ý kỹ hơn người khác.

Vì sao người đang dùng thuốc cần để ý kỹ hơn

Ở người khoẻ, một phản ứng với sản phẩm mới thường chỉ liên quan tới chính sản phẩm đó. Ở người đang dùng thuốc, có thêm một khả năng nữa: sản phẩm làm thuốc mạnh lên hoặc yếu đi. Khi thuốc mạnh lên, bạn có thể gặp tác dụng phụ của chính thuốc đó dù liều không đổi, ví dụ người uống thuốc hạ áp thấy chóng mặt, người uống thuốc tiểu đường bị hạ đường huyết. Khi thuốc yếu đi, bệnh cũ có thể trở lại.

Vì vậy, dấu hiệu bất thường ở người đang dùng thuốc không chỉ là ngứa hay đau bụng. Nó có thể là bệnh cũ quay lại, chỉ số đo ở nhà lệch đi, hoặc một tác dụng phụ quen thuộc của thuốc đột nhiên rõ hơn. Những thay đổi kiểu này rất dễ bị đổ cho "bệnh trở nặng" mà không ai nghĩ tới hộp viên uống mới.

Một mốc dễ nhớ: trong vài tuần đầu sau khi thêm bất kỳ sản phẩm nào, coi mọi thay đổi trong người là điều đáng ghi lại. Không phải mọi thay đổi đều do sản phẩm, nhưng ghi lại thì người khám mới có cơ sở để phân biệt.

Mốc này cũng áp dụng khi bạn đổi từ một hộp sang hộp khác cùng tên nhưng mua ở nơi khác, hoặc khi bác sĩ vừa đổi thuốc. Mọi lần có thứ mới đi vào người đều là lúc nên để ý thêm, dù thứ đó trông quen thuộc đến đâu.

Ba mức khẩn cấp

Bảng này giúp bạn quyết định nhanh cần làm gì. Khi phân vân giữa hai mức, chọn mức khẩn cấp hơn.

MứcDấu hiệuLàm gì ngay
Gọi cấp cứu, đi ngayKhó thở, thở rít; sưng môi, lưỡi, mặt; nổi mẩn lan nhanh kèm chóng mặt; đau ngực; ngất; co giật; lơ mơ, khó đánh thức; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; yếu hoặc tê nửa người, méo miệngGọi cấp cứu, không tự lái xe; mang theo hộp sản phẩm và thuốc đang dùng
Đi khám trong ngàyVàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm; nôn nhiều lần; đau bụng dữ dội; tim đập nhanh, hồi hộp kéo dài; chảy máu cam, chảy máu chân răng, bầm tím nhiều bất thường; chỉ số đo ở nhà lệch xa mức thường ngàyTạm ngưng sản phẩm mới, đi khám hoặc gọi bác sĩ đang theo dõi
Ghi lại, báo bác sĩ sớmNgứa nhẹ, mẩn ít; buồn nôn, đầy bụng, táo bón hay tiêu chảy nhẹ; mất ngủ, bồn chồn; đau đầu nhẹ; mệt hơn thường ngàyTạm ngưng sản phẩm mới, ghi diễn biến, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trong vài ngày

Ở cả ba mức, thuốc điều trị bác sĩ kê không tự bỏ. Lý do là ngưng thuốc đột ngột có thể gây hại riêng, và việc điều chỉnh cần bác sĩ khám trước. Thứ bạn tạm ngưng chỉ là sản phẩm mới thêm vào.

Ghi lại những gì để người khám hiểu nhanh

Một trang ghi gọn giúp người khám đi đúng hướng ngay từ đầu. Ghi càng sớm càng tốt, khi còn nhớ rõ.

  1. Tên sản phẩm mới, đúng như trên hộp, kèm ảnh mặt thành phần. Ghi ai mua, mua ở đâu theo kiểu kênh bán (quầy thuốc, trên mạng, người quen bán).
  2. Ngày bắt đầu dùng và cách đã dùng thực tế, kể cả khi khác hướng dẫn trên nhãn.
  3. Ngày giờ dấu hiệu xuất hiện lần đầu, dấu hiệu gì, kéo dài bao lâu, có lặp lại không.
  4. Những thuốc đang dùng, có thay đổi gì gần đây không, kể cả thuốc tự mua như thuốc giảm đau, thuốc cảm.
  5. Chỉ số đo ở nhà nếu có: huyết áp, đường huyết, nhịp tim, cân nặng, so với mức thường ngày.
  6. Những gì đã làm: đã ngưng sản phẩm từ lúc nào, sau đó dấu hiệu đỡ hay không.

Chụp ảnh vùng da nổi mẩn, vết bầm khi mới xuất hiện, vì đến lúc khám có khi đã mờ. Giữ lại hộp sản phẩm, đừng vứt, kể cả khi đã dùng hết; vỏ hộp còn ghi số lô và thông tin đơn vị chịu trách nhiệm, cần cho việc báo cáo sau này.

Một buổi tối bình thường (ví dụ giả định)

Bà Tám, sáu mươi chín tuổi, uống thuốc huyết áp và thuốc mỡ máu đã lâu. Con gái gửi về một hộp viên uống "cho ngủ ngon" mua trên mạng. Bà uống được năm hôm thì thấy hay choáng khi đứng dậy khỏi giường, có lần phải vịn tường. Bà nghĩ tại trời trở lạnh, lại thêm tuổi già, nên không kể với ai, chỉ dặn mình đứng lên chậm hơn.

Tối ngày thứ bảy, cháu ngoại sang chơi, thấy bà đo huyết áp thì số thấp hơn hẳn những dòng bà ghi tháng trước trong sổ. Cháu hỏi gần đây bà có dùng gì mới không, bà mới nhớ ra hộp viên uống. Cháu gọi cho mẹ, cả nhà thống nhất bà tạm ngưng hộp đó, thuốc huyết áp vẫn uống như đơn, và sáng hôm sau đưa bà đi khám kèm sổ ghi và hộp sản phẩm.

Bác sĩ xem sổ, hỏi ngày bắt đầu dùng, rồi dặn bà không dùng lại sản phẩm đó và hẹn đo lại huyết áp sau một thời gian. Câu chuyện kết thúc êm vì hai điều: bà có thói quen ghi chỉ số, và có người hỏi đúng câu "gần đây có dùng gì mới không". Đó là câu mà người chăm sóc nào cũng nên tập hỏi.

Người chăm sóc theo dõi giúp thế nào

Người đang dùng thuốc, nhất là người lớn tuổi, thường không tự nối dấu hiệu với viên uống mới. Người sống cùng hay con cháu ở xa có thể giúp bằng những việc nhỏ.

  • Biết trong nhà có gì mới. Mỗi lần có hộp viên uống mới vào nhà, ghi ngày vào danh sách thuốc. Không có ngày thì sau này không nối được.
  • Hỏi một câu cố định mỗi lần gọi điện: "Mấy hôm nay mẹ ăn ngủ sao, có thấy gì khác không?" Hỏi cụ thể dễ được trả lời thật hơn câu "mẹ khoẻ không".
  • Nhìn sổ chỉ số khi về thăm, so vài dòng gần nhất với tháng trước. Lệch rõ thì hỏi ngay có gì thay đổi.
  • Để ý những dấu hiệu người bệnh không tự kể: da vàng hơn, đi đứng loạng choạng, nói chậm, bầm tím trên tay chân.
  • Dặn trước mức nào phải gọi ngay, dán tờ giấy ghi dấu hiệu khẩn cấp gần điện thoại bàn hoặc đầu giường.

Những việc này không cần chuyên môn, chỉ cần đều đặn. Phần lớn phản ứng được phát hiện sớm nhờ người thân để ý, không phải nhờ người bệnh tự nhận ra.

Hiểu lầm khiến người ta chậm đi khám

"Phản ứng là do cơ thể đang thải độc." Đây là cách giải thích hay được người bán dùng để người mua tiếp tục uống. Nổi mẩn, buồn nôn, tim đập nhanh không phải dấu hiệu sản phẩm "đang có tác dụng". Đó là tín hiệu cần ngưng và hỏi bác sĩ.

"Uống mấy tuần rồi mới bị, chắc không phải do nó." Có phản ứng xuất hiện ngay, có phản ứng xuất hiện sau nhiều tuần, nhất là các ảnh hưởng lên gan hay lên tác dụng của thuốc. Thời gian dài không loại trừ được sản phẩm.

"Ngưng rồi mà đỡ thì thôi, khỏi khám." Đỡ là tốt, nhưng bác sĩ đang theo dõi bạn vẫn cần biết, vì có thể cần kiểm tra lại chức năng gan, thận hay chỉ số liên quan tới thuốc. Báo ở lần khám gần nhất, sớm hơn nếu dấu hiệu nặng.

"Tại mình già rồi." Tuổi tác khiến cơ thể nhạy hơn, nhưng không phải lý do để bỏ qua một thay đổi mới. Người lớn tuổi càng nên được khám sớm khi có dấu hiệu lạ.

"Ngại làm phiền con cái." Nhiều cụ chịu đựng vài ngày mới kể. Con cái nên dặn trước cha mẹ những dấu hiệu cần gọi ngay, và nói rõ rằng gọi sớm không bao giờ là làm phiền.

Sau khi đã khám xong

Khi bác sĩ đã xem và có kết luận, ghi lời dặn vào danh sách thuốc của gia đình: sản phẩm đó có được dùng lại không, có cần kiểm tra thêm gì, khi nào tái khám. Nếu bác sĩ dặn không dùng nữa, ghi rõ tên sản phẩm vào mục "đã từng phản ứng" của danh sách, để lần sau ai mua cũng thấy.

Báo cho người đã mua hoặc tặng sản phẩm, nhẹ nhàng, để họ không mua lại. Nếu sản phẩm mua ở quầy thuốc, báo cho dược sĩ ở đó; họ cần thông tin này để lưu ý với người mua khác. Nếu nghi ngờ sản phẩm có vấn đề về chất lượng, giữ lại hộp, hoá đơn, tin nhắn đặt mua; việc báo cáo và khiếu nại có những bước riêng, nên hỏi Sở Y tế hoặc cơ quan quản lý an toàn thực phẩm.

Một câu nói với người thân đã tặng: "Mẹ dùng hộp đó bị nổi mẩn, bác sĩ dặn thôi rồi. Con nói để lần sau mình khỏi mua loại đó cho mẹ nha." Câu này kể sự việc, không trách ai, và giúp cả nhà nhớ.

Câu hỏi thường gặp

Uống thực phẩm chức năng bị nổi mẩn ngứa có cần đi khám không?

Nếu mẩn lan nhanh, kèm sưng môi mặt, khó thở hay chóng mặt thì đi cấp cứu ngay. Nếu chỉ ngứa nhẹ, mẩn ít, hãy tạm ngưng sản phẩm, chụp ảnh vùng da, ghi diễn biến và hỏi bác sĩ trong vài ngày.

Đang uống thuốc mà thấy lạ sau khi thêm viên uống thì có nên ngưng thuốc không?

Không tự ngưng thuốc điều trị. Thứ cần tạm ngưng là sản phẩm mới thêm vào. Việc điều chỉnh thuốc do bác sĩ quyết sau khi khám, vì ngưng thuốc đột ngột có thể gây hại riêng.

Người bán nói mệt, nổi mẩn là do cơ thể thải độc, có đúng không?

Không nên tin cách giải thích đó. Nổi mẩn, buồn nôn, tim đập nhanh là tín hiệu cơ thể phản ứng, cần ngưng sản phẩm và hỏi bác sĩ. Tiếp tục uống vì nghĩ đang thải độc có thể làm tình trạng nặng hơn.

Uống mấy tuần mới thấy lạ thì có phải do thực phẩm chức năng không?

Có thể, vì một số ảnh hưởng chỉ lộ ra sau nhiều tuần. Hãy ghi lại ngày bắt đầu dùng và ngày xuất hiện dấu hiệu, mang hộp đi khám để bác sĩ đánh giá. Không tự kết luận có hay không.

Đi khám vì phản ứng sau khi uống thêm thì cần mang theo gì?

Mang hộp sản phẩm, các thuốc đang dùng, sổ ghi chỉ số nếu có, và trang ghi diễn biến gồm ngày bắt đầu dùng, ngày xuất hiện dấu hiệu, những gì đã làm. Ảnh chụp vùng da nổi mẩn cũng giúp ích.

Ngưng sản phẩm rồi thấy đỡ thì có cần báo bác sĩ không?

Nên báo, ở lần khám gần nhất hoặc sớm hơn nếu dấu hiệu từng nặng. Bác sĩ có thể cần kiểm tra lại gan, thận hay chỉ số liên quan tới thuốc, và ghi sản phẩm đó vào hồ sơ để tránh dùng lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138