ChucNang.comChức Năng
Đọc nhãn và bao bì

Đọc nhãn thực phẩm bảo vệ sức khoẻ: bảy chỗ nhìn theo thứ tự trước khi trả tiền

Đứng ở quầy với một hộp viên uống trong tay, nhìn chỗ nào trước, chỗ nào sau, thấy gì thì đặt hộp xuống. Thứ tự bảy bước dược sĩ hay dạy người nhà.

A young Vietnamese woman in a mint green blouse turns a blank white supplement box in her hands in a bright supermarket aisle, over-the-shoulder view, cool midday light

Đọc nhãn thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiệu quả nhất là đọc theo một thứ tự cố định: tên và nhóm sản phẩm, câu khuyến cáo, đối tượng sử dụng, thành phần, hạn dùng, đơn vị chịu trách nhiệm, rồi mới tới lời giới thiệu công dụng. Thứ tự này đặt những dòng có thể khiến bạn dừng mua lên trước, và đẩy phần chữ to, dễ làm bạn xuôi lòng, xuống cuối.

Phần lớn người mua đọc ngược lại: nhìn câu công dụng ở mặt trước, thấy hợp với mình, rồi mới lật mặt sau nếu còn thời gian. Bài này đi qua từng bước, mỗi bước có việc cần nhìn, điều gì là bình thường, điều gì là lý do để đặt hộp xuống và hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ. Bài không đánh giá sản phẩm nào tốt hay dở, chỉ giúp bạn biết mình đang cầm cái gì.

Vì sao phải đọc theo thứ tự chứ không đọc chỗ nào nổi bật

Mặt trước một hộp thực phẩm chức năng được thiết kế để bán hàng: tên thương mại to, hình ảnh, vài cụm từ gợi cảm giác khoẻ mạnh. Mặt sau và hai cạnh bên mới là nơi chứa thông tin mà quy định hiện hành bắt buộc phải ghi. Nếu bạn để mắt đi theo cỡ chữ, bạn sẽ đọc đúng phần người bán muốn bạn đọc.

Một người làm quản lý chất lượng khi kiểm một hộp mẫu thường làm như kiểm danh sách: có hay không, khớp hay không khớp. Họ không đọc để bị thuyết phục mà đọc để tìm chỗ thiếu. Bạn không cần thuộc quy định, chỉ cần mượn thói quen đó: cầm hộp lên, lật ra mặt sau, đi lần lượt từng mục, mục nào không tìm thấy thì ghi nhớ lại để hỏi.

Thứ tự trong bài được sắp theo nguyên tắc "cái gì có thể làm bạn dừng mua thì đọc trước". Nếu ngay bước hai bạn đã thấy sản phẩm không dành cho người đang mang thai mà bạn đang mang thai, bạn không cần đọc tiếp phần công dụng nữa. Đọc theo thứ tự giúp tiết kiệm thời gian, nhất là khi đứng ở quầy đông người và người bán đang chờ.

Bảy bước đọc một hộp, từ trên xuống

Cầm hộp, xoay ra mặt sau và làm lần lượt. Mỗi bước chỉ mất vài giây khi đã quen.

  1. Tên sản phẩm và dòng chữ chỉ nhóm. Tìm cụm "thực phẩm bảo vệ sức khoẻ" hoặc tên nhóm khác như thực phẩm bổ sung. Đây là chỗ cho bạn biết hộp này không phải là thuốc. Không thấy tên nhóm ở đâu cả là điểm đầu tiên cần hỏi.
  2. Câu khuyến cáo. Với thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, nhãn phải có câu nói rõ sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Câu này thường nằm ở mặt sau hoặc cạnh hộp, chữ nhỏ hơn nhiều so với tên.
  3. Đối tượng sử dụng và lưu ý. Đọc xem sản phẩm ghi dành cho ai, và có dòng nào nói người nào không nên dùng hoặc cần hỏi ý kiến bác sĩ. Bạn hoặc người bạn mua cho nằm trong nhóm được nhắc tới thì dừng ở đây.
  4. Thành phần. Đọc danh sách, chú ý thứ bạn từng bị dị ứng và thứ trùng với sản phẩm khác đang dùng. Chưa cần hiểu hết, chỉ cần đối chiếu.
  5. Ngày sản xuất, hạn dùng, số lô. Tìm đủ cả ba, xem chữ in có rõ, có bị cạo, dán đè hay không.
  6. Đơn vị chịu trách nhiệm. Tên, địa chỉ của đơn vị đứng tên sản phẩm; hàng nhập khẩu thì có thêm thông tin trên nhãn phụ tiếng Việt.
  7. Cuối cùng mới là công dụng. Đọc lời giới thiệu và so với câu khuyến cáo ở bước hai. Lời nào nghe giống chữa bệnh thì đánh dấu lại.

Nếu bạn chỉ có mười giây, hãy làm ba bước: tìm chữ chỉ nhóm, tìm câu khuyến cáo, đọc dòng đối tượng sử dụng. Ba bước đó đủ để tránh phần lớn tình huống mua nhầm thứ không dành cho mình.

Nhìn chỗ nào, thấy gì thì dừng lại hỏi

Bảng dưới không phải để kết luận hàng thật hay giả. Nó chỉ cho bạn biết lúc nào nên dừng việc mua và hỏi thêm người có chuyên môn.

Chỗ nhìnBình thường làThấy thế này thì dừng
Tên nhóm sản phẩmCó cụm chỉ nhóm rõ ràng, thống nhất ở các mặt hộpKhông có tên nhóm, hoặc mặt trước gọi là "thuốc" trong khi mặt sau ghi là thực phẩm
Câu khuyến cáoCó câu không phải là thuốc, đọc được bằng mắt thườngKhông tìm thấy, bị che bởi tem dán, hoặc mặt trước có lời trái ngược như "thay thuốc"
Đối tượng sử dụngGhi rõ dành cho ai, có dòng lưu ýGhi "dùng được cho mọi người" mà không có một dòng lưu ý nào
Hạn dùng và số lôIn rõ, cùng kiểu chữ, không bị sửaBị cạo, dán đè, chữ lệch, hạn trên hộp khác hạn trên lọ bên trong
Đơn vị chịu trách nhiệmCó tên và địa chỉ đầy đủChỉ có tên thương mại hoặc một số điện thoại, không có địa chỉ
Tiếng Việt với hàng nhập khẩuCó nhãn phụ tiếng ViệtToàn chữ nước ngoài, người bán bảo "hàng xách tay không cần"

Dừng lại không có nghĩa là hàng có vấn đề. Có khi chỉ là bạn chưa tìm thấy dòng đó vì nó nằm ở đáy hộp. Nhưng nếu đã hỏi người bán mà họ cũng không chỉ ra được, đó là lúc nên để hộp lại.

Những câu nên hỏi ngay tại quầy

Khi một bước trong danh sách không rõ, hỏi trực tiếp thay vì đoán. Câu hỏi càng cụ thể, câu trả lời càng ít vòng vo.

  • Chị chỉ giúp em câu khuyến cáo nằm ở mặt nào của hộp được không?
  • Sản phẩm này ghi dành cho ai, có ghi người đang uống thuốc huyết áp cần hỏi bác sĩ không anh?
  • Hàng này nhập khẩu thì nhãn phụ tiếng Việt dán ở đâu, đơn vị nào chịu trách nhiệm ở Việt Nam?
  • Hộp này hạn dùng tới khi nào, lô này còn hàng mới hơn không?
  • Mẹ cháu đang uống thuốc tiểu đường, cháu muốn hỏi dược sĩ trước, ở đây có dược sĩ không ạ?

Người bán đàng hoàng thường chỉ ngay được các dòng này trên hộp. Nếu câu trả lời là "cái này ai uống cũng được, khỏi đọc", bạn đã có thêm một thông tin quan trọng, không phải về sản phẩm mà về nơi bán.

Nếu bạn mua cho người thân, có thể chụp ảnh cả sáu mặt hộp để mang về hỏi bác sĩ của họ trước khi mua thật.

Lỗi hay gặp khi đọc nhãn

Đọc mặt trước rồi tin luôn. Mặt trước là phần quảng bá. Các thông tin có thể khiến bạn đổi ý gần như luôn nằm ở mặt sau và cạnh hộp.

Chỉ nhìn hạn dùng. Nhiều người lật đáy hộp xem hạn rồi thôi. Hạn còn dài không nói gì về chuyện sản phẩm có hợp với người dùng hay không.

Tin vào lời người bán thay cho nhãn. Lời nói ở quầy không đi theo hộp về nhà. Thứ đi theo là nhãn, và khi có chuyện cần khiếu nại, nhãn là căn cứ.

Đọc thành phần để tự tính liều. Đọc thành phần là để đối chiếu dị ứng và trùng lặp, không phải để tự tính nên uống bao nhiêu. Câu hỏi về lượng dùng thuộc về bác sĩ, dược sĩ.

Bỏ qua hộp vì chữ quá nhỏ. Chữ nhỏ không phải lý do để bỏ qua. Mang theo kính, dùng chức năng phóng to của camera điện thoại, hoặc nhờ người bán đọc to.

Một lần đọc thử ở siêu thị (ví dụ giả định)

Chị Hạnh, 45 tuổi, đi siêu thị cuối tuần và thấy một hộp viên uống giới thiệu là giúp ngủ ngon hơn, đang có chương trình mua hai tặng một. Chị nhớ thứ tự bảy bước và đứng lại ở kệ chừng hai phút. Bước một, chị thấy dòng chỉ nhóm thực phẩm bảo vệ sức khoẻ ở mặt sau. Bước hai, câu khuyến cáo nằm ở cạnh hộp, chữ nhỏ nhưng đọc được.

Tới bước ba, chị dừng lâu hơn. Phần lưu ý có dòng nhắc người đang dùng thuốc điều trị nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Chị đang uống thuốc tuyến giáp theo đơn. Chị không biết hai thứ có ảnh hưởng gì tới nhau không, và cũng không cần tự biết: dòng lưu ý đã nói rõ đây là việc phải hỏi.

Chị chụp ảnh mặt sau, mặt cạnh và đáy hộp, rồi đặt hộp lại kệ dù chương trình khuyến mãi chỉ còn hai ngày. Lần tái khám sau, chị đưa ảnh cho bác sĩ xem. Dù kết quả là được dùng hay không, chị đã làm đúng thứ tự: để những dòng có thể làm mình dừng lại được đọc trước lời mời chào. Điều đáng chú ý là chị không cần hiểu thành phần nào làm gì, chị chỉ cần biết chỗ nào phải hỏi.

Nếu chị đọc theo cỡ chữ, chị sẽ thấy câu giúp ngủ ngon, thấy giá khuyến mãi, và rất có thể đã bỏ hộp vào giỏ trước khi kịp lật ra mặt sau.

Khi nào cần đi khám ngay hoặc hỏi bác sĩ, dược sĩ

Đọc nhãn là việc làm trước khi mua. Nhưng nếu sản phẩm đã vào nhà và người dùng có biểu hiện bất thường, hãy ngừng dùng và đi khám ngay khi thấy: phát ban, ngứa lan rộng, sưng môi hoặc mặt, khó thở, tim đập nhanh bất thường, nôn nhiều, đau bụng dữ dội, vàng da hoặc vàng mắt, nước tiểu sẫm màu kéo dài. Mang theo hộp, lọ và tờ hướng dẫn để bác sĩ đọc nhãn thay bạn.

Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi mua nếu người dùng đang điều trị một bệnh mạn tính, đang uống thuốc theo đơn, đang mang thai hoặc cho con bú, là trẻ nhỏ, hoặc sắp phẫu thuật. Với những người này, việc đọc nhãn chỉ là bước chuẩn bị cho câu hỏi đúng, không thay được ý kiến của người đang theo dõi bệnh.

Nếu bạn đọc xong vẫn không chắc, đó là kết quả bình thường. Mục đích của việc đọc nhãn là biết mình cần hỏi gì, không phải tự quyết thay người có chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

Nhãn thực phẩm bảo vệ sức khoẻ bắt buộc phải có những thông tin gì?

Theo quy định hiện hành, nhãn phải có tên sản phẩm, thành phần, hạn dùng, đơn vị chịu trách nhiệm, hướng dẫn sử dụng và bảo quản, cùng câu khuyến cáo sản phẩm không phải là thuốc. Danh mục đầy đủ và cách trình bày nên tra trên cổng thông tin chính thức của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế.

Mặt trước hộp ghi công dụng rất rõ, có cần đọc mặt sau không?

Cần. Mặt trước chủ yếu là phần giới thiệu, còn câu khuyến cáo, đối tượng sử dụng và lưu ý thường nằm ở mặt sau hoặc cạnh hộp. Những dòng có thể khiến bạn quyết định không mua gần như đều ở đó.

Không thấy câu "không phải là thuốc" trên hộp thì sao?

Hãy hỏi người bán chỉ giúp vị trí của câu đó, đôi khi nó nằm ở đáy hộp hoặc bị tem dán che. Nếu không ai chỉ ra được, bạn nên tạm dừng mua và hỏi dược sĩ, vì đây là dòng mà nhãn loại sản phẩm này phải có.

Chữ trên nhãn quá nhỏ, người lớn tuổi đọc không được thì làm thế nào?

Bạn có thể dùng camera điện thoại để chụp rồi phóng to, mang theo kính, hoặc nhờ người bán đọc to từng dòng. Khi mua cho cha mẹ, chụp đủ các mặt hộp và gửi cho người thân hoặc mang theo khi đi khám là cách đỡ sót nhất.

Đọc nhãn xong có biết được sản phẩm thật hay giả không?

Không chắc chắn được. Nhãn đầy đủ chỉ cho thấy sản phẩm được trình bày đúng cách, còn hàng giả có thể in nhãn giống hệt. Đọc nhãn giúp bạn loại bớt hàng đáng ngờ và biết cần tự tra số công bố hay hỏi thêm ai.

Đọc nhãn có thay được việc hỏi bác sĩ không?

Không. Nhãn cho biết sản phẩm là gì và dành cho ai theo cách nhà sản xuất trình bày, còn bác sĩ biết tình trạng bệnh và thuốc bạn đang dùng. Đọc nhãn chỉ giúp bạn mang đến buổi khám đúng câu hỏi và đủ thông tin.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138