ChucNang.comChức Năng
Ai cần thận trọng

Người suy thận có nên uống thực phẩm chức năng: điều bác sĩ thận cần biết

Thận là nơi lọc và thải nhiều thứ ta uống vào. Khi thận yếu, một hộp bổ cũng có thể tích lại. Hỏi bác sĩ thận gì, nói gì khi được mời mua.

A middle-aged Vietnamese man in a beige linen shirt waits in a quiet hospital corridor holding a small plain paper bag, side view, cool diffused daylight from tall windows

Người bệnh thận, nhất là suy thận mạn, đang chạy thận hoặc đã ghép thận, không nên tự dùng thực phẩm chức năng; mọi sản phẩm định dùng cần được bác sĩ thận xem trước. Thận là nơi lọc và thải ra ngoài nhiều thứ ta uống vào. Khi thận làm việc kém, những gì bình thường được thải đi có thể ở lại và tích dần, và một số thành phần còn khiến thận phải làm việc nặng hơn.

Bài này không bàn chất nào hại thận. Nó giải thích nguyên lý vì sao người bệnh thận cần thận trọng, những lời quảng cáo "bổ thận", "thải độc thận" nên được nhìn thế nào, câu hỏi mang tới bác sĩ thận, cách nói khi được mời mua, và những dấu hiệu cần đi khám ngay.

Vì sao thận yếu thì càng phải hỏi trước

Hãy hình dung thận như bộ lọc của một bể nước. Khi bộ lọc tốt, thêm một ít thứ lạ vào bể, nước vẫn được lọc sạch. Khi bộ lọc yếu, mỗi thứ thêm vào đều đọng lại lâu hơn. Đó là lý do bác sĩ thận thường xem rất kỹ từng loại thuốc của người bệnh, đôi khi phải giảm liều hay đổi thuốc mà người khoẻ dùng bình thường. Thực phẩm chức năng cũng phải đi qua cùng một bộ lọc ấy, nhưng hầu như không ai tính giúp bạn nếu bạn không hỏi.

Người bệnh thận mạn thường phải theo dõi nhiều thứ trong máu và trong chế độ ăn: muối, nước, đạm, cùng một số khoáng chất mà bác sĩ dặn hạn chế. Nhiều sản phẩm, kể cả loại từ thảo dược hay bột dinh dưỡng, có chứa những thành phần nằm trong danh sách bác sĩ đang kiểm soát. Người bệnh đọc nhãn thường không nhận ra, vì tên thành phần trên hộp không giống chữ bác sĩ dùng khi dặn dò.

Người đang chạy thận nhân tạo hoặc lọc màng bụng có chế độ còn chặt hơn, vì lịch lọc máu chỉ lấy ra được một phần những gì tích lại giữa hai lần lọc. Người đã ghép thận thì đang dùng thuốc chống thải ghép, nhóm thuốc mà bác sĩ theo dõi nồng độ rất sát. Một sản phẩm uống thêm có thể làm thay đổi nồng độ ấy, và đó là chuyện ảnh hưởng tới quả thận được ghép.

Cuối cùng, bệnh thận thường tiến triển âm thầm. Người bệnh không cảm thấy thận yếu thêm cho tới khi chỉ số xét nghiệm thay đổi. Vì vậy câu "uống thấy khoẻ" không nói được gì về thận, và cách duy nhất để biết là bác sĩ theo dõi qua xét nghiệm định kỳ.

Lời quảng cáo hay gặp và cách nhìn lại

Người bệnh thận là đối tượng của rất nhiều lời mời. Dưới đây là những câu hay nghe và điều nên hiểu.

Câu hay ngheNên hiểu là
"Bổ thận, phục hồi chức năng thận"Thực phẩm chức năng không phải thuốc chữa bệnh thận. Chức năng thận được đánh giá bằng xét nghiệm và theo dõi bởi bác sĩ, không bằng cảm giác.
"Thải độc thận, làm sạch thận"Người có thận yếu cần bác sĩ tính lượng nước và chất đưa vào. Sản phẩm "thải độc" không thay được lọc máu hay thuốc điều trị.
"Thảo dược thiên nhiên, không hại thận"Có những loại thảo dược bác sĩ dặn người bệnh thận tránh. Nguồn gốc tự nhiên không phải lời đảm bảo.
"Uống kèm thuốc chạy thận thoải mái"Không ai nói được câu này nếu không xem phác đồ điều trị của bạn.
"Không cần chạy thận nữa nếu uống đều"Đây là lời hứa vượt quá giới hạn của thực phẩm chức năng. Tự bỏ lịch lọc máu là nguy hiểm tới tính mạng.

Câu cuối trong bảng là lời quảng cáo nguy hiểm nhất. Nếu nghe thấy, bạn có thể coi đó là dấu hiệu đủ để dừng cuộc trò chuyện với người bán ấy.

Cũng nên biết: một sản phẩm hợp pháp, có công bố đầy đủ, vẫn có thể không hợp với người bệnh thận. Giấy tờ của sản phẩm trả lời câu hỏi "hàng này có được phép bán không", còn câu hỏi "mình có dùng được không" thì chỉ bác sĩ thận trả lời được, dựa trên xét nghiệm và thuốc của riêng bạn.

Câu hỏi mang tới bác sĩ thận

Mang sản phẩm theo, nguyên hộp, cùng kết quả xét nghiệm gần nhất nếu có. Rồi hỏi:

  • "Em được người nhà mua cho hộp này, với chức năng thận hiện tại của em thì em có dùng được không ạ?"
  • "Trong thành phần có thứ nào nằm trong nhóm bác sĩ dặn em hạn chế không ạ?"
  • "Em đang ghép thận và dùng thuốc chống thải ghép, mọi sản phẩm uống thêm em có cần báo bác sĩ trước không ạ?"
  • "Nếu em dùng thử, em cần làm xét nghiệm gì để theo dõi và khi nào ạ?"
  • "Em muốn cải thiện sức khoẻ thì ngoài thuốc, chế độ ăn của em nên chỉnh thế nào ạ?"
  • "Khi muốn hỏi nhanh giữa hai lần khám, em hỏi ai ở khoa mình ạ?"

Câu thứ năm thường mang lại nhiều lợi ích nhất. Với người bệnh thận, chế độ ăn được chỉnh đúng là phần điều trị quan trọng, và nhiều bệnh viện có chuyên viên dinh dưỡng làm việc cùng khoa thận. Đó là người nên hỏi trước khi nghĩ tới bất cứ hộp bột dinh dưỡng nào.

Nếu bạn đang chạy thận, hỏi thêm điều dưỡng ở đơn vị lọc máu. Họ gặp bạn thường xuyên nhất và thường nhận ra sớm khi có gì bất thường.

Người nhà mua cho người bệnh: điều cần thống nhất

Mọi thứ uống thêm đều qua một người. Trong nhà nên có một người nắm danh sách thuốc và sản phẩm của người bệnh thận. Ai mua gì, biếu gì, đều chuyển cho người đó trước để mang đi hỏi.

Không giấu người bệnh, không giấu bác sĩ. Có gia đình pha bột vào cháo cho người bệnh mà không nói. Khi xét nghiệm thay đổi, bác sĩ không biết nguyên nhân để điều chỉnh.

Thương thì hỏi trước, không phải mua trước. Ví dụ giả định: chú Bảy chạy thận hai năm, con gái ở xa gửi về một hộp "bổ thận" giá cao. Con gái gọi về nói: "Bố mang lên cho bác sĩ khoa thận xem đã nhé, bác sĩ bảo được thì bố mới uống." Hộp quà vẫn là tấm lòng, chỉ thêm một bước.

Đồ ăn uống "bồi bổ" cũng tính. Nước hầm, nước ép, trà thảo mộc, các loại bột ngũ cốc: với người bệnh thận, những thứ này cũng nằm trong lượng nước và chất bác sĩ tính. Hỏi chuyên viên dinh dưỡng trước khi cho người bệnh dùng nhiều.

Câu nói mẫu khi được mời mua

Người bệnh thận lâu năm thường được mời mua ở chính nơi chờ khám, qua những người cùng cảnh, qua nhóm bệnh nhân trên mạng. Lời mời đến từ người cùng bệnh thường dễ nghe nhất, vì "anh ấy cũng chạy thận như mình". Nhưng hai người cùng chạy thận vẫn khác nhau về chỉ số, thuốc và bệnh kèm theo.

Câu đáp nhẹ nhàng: "Cảm ơn anh, em đang được khoa thận theo dõi xét nghiệm, cái gì uống thêm em đều phải hỏi bác sĩ trước. Anh cho em xem mặt sau hộp để em hỏi." Không chê sản phẩm, không tranh luận, chỉ đặt bác sĩ vào giữa.

Với người bán gọi điện hoặc nhắn tin: "Em bị bệnh thận, em không dùng sản phẩm nào khi bác sĩ thận chưa đồng ý. Em không mua." Nếu người bán nói "bác sĩ chỉ muốn bạn chạy thận mãi", hãy dừng ngay cuộc trò chuyện. Câu đó là cách tách người bệnh khỏi người điều trị.

Người nhà đi cùng cũng có thể đỡ lời: "Nhà em có quy ước, mọi thứ của bố đều phải qua bác sĩ, em ghi lại thông tin rồi hỏi sau." Một quy ước chung của cả nhà giúp người bệnh không phải tự từ chối một mình.

Khi nào phải đi khám ngay

Dừng thứ mới thêm vào và đi khám ngay, hoặc báo đơn vị lọc máu, nếu:

  • Tiểu ít hẳn đi, phù chân, phù mặt tăng nhanh, tăng cân nhanh trong vài ngày.
  • Khó thở, nhất là khi nằm, hoặc phải ngồi dậy mới thở được.
  • Tim đập không đều, hồi hộp, yếu cơ, tê bì tay chân bất thường.
  • Buồn nôn, nôn, chán ăn nhiều, mệt lả, lơ mơ.
  • Sốt, đau vùng thận được ghép, hoặc nước tiểu đổi màu ở người đã ghép thận.
  • Phát ban, ngứa nhiều, sưng môi.

Khi đi, mang theo hộp sản phẩm, danh sách thuốc và sổ theo dõi xét nghiệm. Nói ngay với nhân viên y tế rằng bạn bị bệnh thận, đang chạy thận hay đã ghép thận, vì cách xử trí khác hẳn người có thận bình thường.

Nếu chỉ thấy mệt hơn hay ăn kém hơn sau khi dùng thứ mới mà chưa có dấu hiệu nặng, vẫn tạm dừng và báo bác sĩ thận trong ngày, hoặc nói với điều dưỡng ở buổi lọc máu kế tiếp. Đừng chờ tới lần xét nghiệm định kỳ.

Những lỗi hay gặp và vì sao

Tin vào cảm giác "uống thấy khoẻ". Thận yếu thêm thường không gây cảm giác gì cho tới khi đã nặng. Cảm thấy khoẻ hơn có thể do nhiều lý do khác, và không cho biết thận đang ra sao. Chỉ xét nghiệm mới nói được.

Kể với bác sĩ nhưng không mang hộp. Nói "con uống một loại bổ thận" thì bác sĩ không biết thành phần. Mang nguyên hộp hoặc chụp rõ mặt sau, bác sĩ mới xem được.

Uống "cho khoẻ" giữa hai lần tái khám rồi ngừng trước khi đi khám. Có người làm vậy vì sợ bị mắng. Kết quả là xét nghiệm lần khám không phản ánh đúng thời gian đã dùng, và bác sĩ không biết vì sao chỉ số lên xuống thất thường.

Thay một phần thuốc bằng sản phẩm thảo dược. Đây là lỗi nguy hiểm nhất. Thuốc thận, thuốc huyết áp, thuốc chống thải ghép được bác sĩ tính toán cho từng người. Tự thay thế có thể làm bệnh nặng lên nhanh.

Câu hỏi thường gặp

Người suy thận có nên uống thực phẩm chức năng không?

Không nên tự dùng. Khi thận yếu, nhiều chất có thể tích lại hoặc làm thận phải làm việc nặng hơn. Mang sản phẩm tới bác sĩ thận để được xem với chức năng thận hiện tại của bạn.

Sản phẩm ghi bổ thận có giúp thận khoẻ lại không?

Thực phẩm chức năng không phải thuốc chữa bệnh thận. Chức năng thận được đánh giá bằng xét nghiệm và theo dõi bởi bác sĩ, không bằng cảm giác khoẻ hơn sau khi uống.

Người chạy thận uống thảo dược có sao không?

Có những loại thảo dược bác sĩ dặn người bệnh thận tránh, và trà, nước hầm cũng tính vào lượng nước cho phép. Hãy hỏi bác sĩ hoặc điều dưỡng ở đơn vị lọc máu trước.

Người đã ghép thận có cần hỏi trước khi uống thêm không?

Rất cần. Thuốc chống thải ghép được theo dõi nồng độ sát, và một sản phẩm uống thêm có thể làm thay đổi nồng độ đó. Báo bác sĩ ghép trước mọi thứ mới.

Người bán nói uống đều thì không cần chạy thận có đúng không?

Không đúng. Đây là lời hứa vượt quá giới hạn của thực phẩm chức năng. Tự bỏ lịch lọc máu có thể nguy hiểm tới tính mạng, hãy dừng nói chuyện với người bán đó.

Người nhà muốn bồi bổ cho người bệnh thận thì làm gì?

Hỏi chuyên viên dinh dưỡng hoặc bác sĩ thận về chế độ ăn phù hợp. Mọi sản phẩm, bột dinh dưỡng hay nước hầm nên được hỏi trước, vì chúng nằm trong lượng chất bác sĩ đang tính.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138