ChucNang.comChức Năng
Tra số công bố và giấy tờ

Giấy xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm chức năng: có số công bố vẫn quảng cáo sai

Sản phẩm có số công bố chưa chắc lời quảng cáo đúng. Giấy xác nhận nội dung quảng cáo cho biết được phép nói gì; lời vượt ra ngoài là lời bạn không nên tin.

A retired Vietnamese couple sit on a sofa in a cozy living room, the wife in a lavender blouse holding a tablet with a blank glowing screen, wide shot, warm evening lamp light

Giấy xác nhận nội dung quảng cáo là văn bản cơ quan quản lý cấp cho đơn vị muốn quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, xác nhận một nội dung quảng cáo cụ thể đã được xem xét theo quy định hiện hành; sản phẩm có số công bố mà lời quảng cáo vẫn sai là vì hai thứ này tách rời nhau: công bố nói về sản phẩm, còn giấy xác nhận nói về đúng câu chữ, hình ảnh được phép dùng khi quảng cáo. Lời nào vượt ra ngoài nội dung đã xác nhận, đặc biệt lời hứa chữa bệnh, là lời bạn không nên dựa vào.

Người xem quảng cáo thường chỉ nghe được một câu: "sản phẩm có giấy phép Bộ Y tế". Câu đó có thể đúng với hồ sơ công bố mà vẫn hoàn toàn sai với phần còn lại của đoạn quảng cáo. Bài này giải thích hai loại giấy khác nhau ra sao, lời quảng cáo hợp lệ thường trông thế nào, và cách bạn tự nhận ra một đoạn quảng cáo đã đi quá xa, kể cả khi người nói mặc áo blouse trắng.

Công bố và xác nhận quảng cáo khác nhau ở đâu

Hai loại giấy hay bị gọi chung là "giấy phép", nhưng mỗi loại trả lời một câu hỏi riêng.

Hồ sơ công bố sản phẩmGiấy xác nhận nội dung quảng cáo
Nói vềBản thân sản phẩm: tên, thành phần, chỉ tiêu an toàn, đơn vị chịu trách nhiệmMột nội dung quảng cáo cụ thể: câu chữ, hình ảnh, kịch bản
Ai cần cóMọi thực phẩm bảo vệ sức khoẻ muốn bán hợp phápĐơn vị muốn quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khoẻ
Gắn vớiMột sản phẩmMột nội dung quảng cáo của sản phẩm đó; nội dung khác cần xác nhận khác
Không chứng minhLời quảng cáo là đúngHộp hàng bạn mua là hàng thật
Bạn dùng đểKiểm hộp hàngKiểm lời quảng cáo bạn đang nghe

Điểm hay bị bỏ qua nhất: một sản phẩm có thể có hồ sơ công bố đầy đủ, có cả giấy xác nhận cho một đoạn quảng cáo trên báo, nhưng đoạn video bạn đang xem trên mạng lại là nội dung khác, chưa từng được xác nhận. Người làm nghề không hỏi "sản phẩm có giấy không", mà hỏi "đoạn quảng cáo này có giấy không".

Một điều nữa: giấy xác nhận nội dung quảng cáo không làm cho lời quảng cáo thành lời khuyên y tế. Ngay cả nội dung đã được xác nhận cũng chỉ mô tả sản phẩm cho số đông, không biết bạn đang có bệnh gì, đang uống thuốc gì. Phần đó vẫn là việc của bác sĩ điều trị. Hãy mang câu hỏi của mình tới lần khám, đừng để đoạn quảng cáo trả lời thay.

Lời quảng cáo hợp lệ thường trông thế nào

Bạn không cần thuộc quy định để nhận ra một đoạn quảng cáo đúng mực. Những dấu hiệu dưới đây thường có ở nội dung đã được xem xét:

  • Có câu khuyến cáo rõ ràng rằng sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh, đọc to hoặc hiện rõ, không lướt quá nhanh hay chữ quá nhỏ.
  • Lời về công dụng nhẹ nhàng, có chừng mực, kiểu "hỗ trợ", "giúp bổ sung", không phải "chữa", "khỏi", "dứt điểm", "thay thế".
  • Không có người nhận mình là bác sĩ, dược sĩ đứng ra khẳng định sản phẩm trị được bệnh.
  • Không có lời chứng "trước và sau" của người bệnh khẳng định khỏi bệnh nhờ sản phẩm.
  • Không so sánh với thuốc, không chê thuốc đang dùng, không khuyên bỏ thuốc.
  • Có thông tin đơn vị chịu trách nhiệm, và thường có số giấy xác nhận nội dung quảng cáo.

Ngược lại, một đoạn quảng cáo thiếu câu khuyến cáo, đầy lời "khỏi hẳn", có người mặc blouse trắng nói về bệnh, hay khuyên "bỏ thuốc tây đi", thì gần như chắc chắn đã vượt ra ngoài mọi nội dung có thể được xác nhận, bất kể sản phẩm có số công bố hay không.

Kiểm một đoạn quảng cáo cụ thể

Khi đang xem một video, nghe một buổi giới thiệu hay đọc một bài đăng, bạn có thể làm theo các bước sau, mất chưa tới mười phút.

  1. Ghi lại đúng câu chữ quảng cáo đáng ngờ nhất. Ví dụ: "uống ba tháng ổn định đường huyết, không cần thuốc". Chụp màn hình hoặc ghi giờ của đoạn video.
  2. Xem có câu khuyến cáo không. Không có, hoặc có nhưng chữ nhỏ hiện chớp nhoáng, là dấu hiệu đầu tiên.
  3. Tìm số giấy xác nhận nội dung quảng cáo trong phần mô tả, cuối video, hay góc ảnh. Không có cũng là một thông tin.
  4. Tra hồ sơ công bố của sản phẩm trên cổng chính thức của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, xem sản phẩm đăng ký với nhóm nào, đối tượng nào.
  5. So lời quảng cáo với hồ sơ. Hồ sơ không bao giờ ghi "chữa khỏi bệnh". Nếu lời quảng cáo hứa điều mà hồ sơ không nhắc tới, lời đó đang đi quá xa.
  6. Lưu lại và nếu muốn, gửi phản ánh tới Sở Y tế hoặc cơ quan quản lý, kèm ảnh chụp, đường dẫn bài đăng ghi tay vào đơn, thời gian bạn xem.

Bạn không cần đi đủ cả sáu bước mới quyết định không mua. Thường chỉ đến bước hai đã đủ để biết đoạn quảng cáo này không phải là nơi đáng tin để quyết định chuyện sức khoẻ.

Những chiêu làm người xem tưởng "có giấy là đúng hết"

Ghép câu "có giấy phép" ngay sau lời hứa chữa bệnh. Người nghe nhớ cả hai câu như một khối, tưởng giấy phép bảo đảm cho lời hứa. Thực ra không có giấy nào xác nhận lời hứa chữa bệnh cho thực phẩm chức năng.

Giơ giấy tờ lên camera trong vài giây. Không ai kịp đọc tên sản phẩm, loại giấy, ngày cấp. Cảnh đó chỉ để tạo ấn tượng.

Đọc câu khuyến cáo thật nhanh ở cuối. Câu khuyến cáo có mặt cho đúng hình thức, nhưng phần còn lại của đoạn quảng cáo nói ngược lại nó.

Dùng người mặc áo blouse, gọi là "chuyên gia". Danh xưng không kiểm chứng được. Một người thật sự hành nghề y không khẳng định một thực phẩm chức năng chữa được bệnh.

Mượn giấy của nội dung khác. Có giấy xác nhận cho một bài quảng cáo trên báo in, nhưng lại dùng cho một kịch bản livestream hoàn toàn khác.

Ví dụ giả định: hai bác ngồi xem video buổi tối

Bác Hoà, 66 tuổi, cùng chồng xem một video trên máy tính bảng: một người mặc áo blouse trắng nói sản phẩm giúp "tạm biệt thuốc huyết áp sau hai tháng", rồi giơ một tờ giấy có con dấu và nói "đã được Bộ Y tế cấp phép". Chồng bác đang uống thuốc huyết áp nhiều năm, nên bác định gọi số trong video để đặt mua.

Con gái bác về chơi, xem cùng. Cô không nói bố mẹ bị lừa, chỉ nói: "Mẹ ơi, mình xem lại đoạn này nhé. Người ta nói bỏ được thuốc huyết áp, mà thực phẩm chức năng thì không được nói là thay thuốc. Tờ giấy họ giơ có thể là giấy công bố sản phẩm, chứ không phải giấy cho phép nói câu đó. Bố đang uống thuốc theo đơn, mình đừng tự bỏ. Lần tái khám tới mình hỏi bác sĩ xem bố có cần dùng thêm gì không."

Hai bác đồng ý chờ. Cô con gái ghi lại tên sản phẩm, tra trên cổng chính thức, thấy sản phẩm có hồ sơ công bố, nhưng không thấy bất kỳ nội dung nào nói về việc thay thuốc. Cô lưu lại đường dẫn và ảnh chụp để gửi phản ánh. Chuyện trong nhà kết thúc nhẹ nhàng vì không ai phải nhận mình sai; quyết định chỉ được dời sang đúng người có chuyên môn.

Câu nói mẫu khi được mời mua qua quảng cáo

Phần lớn lời mời mua đến sau quảng cáo: một cuộc gọi lại, một tin nhắn "tư vấn sức khoẻ", một người trong nhóm kín nhắn riêng. Bạn không cần tranh luận về quy định. Chỉ cần một câu đưa câu chuyện về chỗ có thể kiểm được: "Anh chị cho em xin tên sản phẩm, số công bố và số giấy xác nhận nội dung quảng cáo, em tự tra rồi hỏi bác sĩ của nhà em, khi nào cần em sẽ liên hệ lại ạ."

Nếu người tư vấn nói tiếp về chuyện bệnh tình, kiểu "bác đang uống thuốc gì, uống thuốc tây hại gan lắm, chuyển sang sản phẩm này là ổn", bạn có thể dừng lịch sự: "Dạ chuyện thuốc men của bố em thì bác sĩ điều trị quyết, em không đổi theo tư vấn qua điện thoại ạ. Em cảm ơn." Rồi kết thúc cuộc gọi. Một người tư vấn đàng hoàng sẽ không phản đối câu này.

Đừng đọc số đơn thuốc, tên bệnh, kết quả xét nghiệm của người thân cho người gọi tới. Thông tin đó không giúp bạn mua đúng, chỉ giúp người bán thuyết phục bạn tốt hơn.

Khi nào đi khám ngay, khi nào hỏi bác sĩ

Nguy hiểm lớn nhất của quảng cáo vượt giới hạn không nằm ở hộp hàng, mà ở việc người bệnh tự bỏ thuốc điều trị vì tin lời "thay thuốc". Nếu người nhà đã tự ngừng thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường, thuốc tim mạch, thuốc chống đông hay bất kỳ thuốc theo đơn nào để chuyển sang thực phẩm chức năng, hãy liên hệ bác sĩ điều trị càng sớm càng tốt, kể cả khi họ thấy trong người vẫn bình thường.

Đi khám hoặc cấp cứu ngay nếu có các dấu hiệu: đau đầu dữ dội, chóng mặt, nhìn mờ; đau ngực, khó thở, tim đập nhanh hay loạn nhịp; yếu tay chân một bên, nói khó, méo miệng; khát nước nhiều, tiểu nhiều, mệt lả; phát ban, sưng mặt, vàng da; nôn, đau bụng dữ dội. Khi đi khám, nói rõ đã ngừng thuốc gì, từ khi nào, và đang dùng sản phẩm nào, mang theo hộp sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

Giấy xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm chức năng là gì?

Đó là văn bản cơ quan quản lý cấp cho đơn vị muốn quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, xác nhận một nội dung quảng cáo cụ thể theo quy định hiện hành. Giấy gắn với nội dung quảng cáo đó, không gắn với mọi lời quảng cáo về sản phẩm.

Sản phẩm có số công bố thì quảng cáo gì cũng được phải không?

Không. Hồ sơ công bố nói về sản phẩm, còn nội dung quảng cáo cần được xem xét riêng. Lời hứa chữa bệnh, thay thuốc thì không thể có trong nội dung hợp lệ.

Làm sao biết một đoạn quảng cáo đã vượt giới hạn?

Để ý những dấu hiệu như thiếu câu khuyến cáo không phải là thuốc, có lời chữa khỏi, thay thuốc, có người xưng bác sĩ khẳng định công dụng, hay khuyên bỏ thuốc đang dùng. Chỉ cần một dấu hiệu là đủ để bạn không dựa vào đoạn đó.

Người quảng cáo mặc áo blouse trắng có đáng tin hơn không?

Trang phục không chứng minh được điều gì. Người thật sự hành nghề y không khẳng định một thực phẩm chức năng chữa khỏi bệnh. Hãy hỏi bác sĩ đang điều trị cho mình.

Thấy quảng cáo thực phẩm chức năng sai thì báo ở đâu?

Bạn có thể gửi phản ánh tới Sở Y tế hoặc cơ quan quản lý an toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, kèm ảnh chụp, thời điểm xem và nơi đăng. Nhiều nền tảng mạng xã hội cũng có nút báo cáo quảng cáo.

Cha mẹ đã tự bỏ thuốc vì tin quảng cáo thì làm gì?

Liên hệ bác sĩ điều trị càng sớm càng tốt, kể cả khi cha mẹ thấy bình thường. Nếu có dấu hiệu như đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở, yếu một bên người thì đi cấp cứu ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138