ChucNang.comChức Năng
Đọc nhãn và bao bì

Đối tượng sử dụng trên nhãn thực phẩm chức năng: đọc cả lưu ý và chống chỉ định

Dòng "dành cho ai" và dòng "ai không nên dùng" quan trọng hơn lời công dụng. Cách đọc hai dòng này, những chữ dễ bỏ sót và câu hỏi nên mang tới dược sĩ.

A Vietnamese pharmacist in a peach cardigan points to the side of a blank box while an elderly woman listens across a pharmacy counter, wide shot, soft afternoon light

Trên nhãn thực phẩm chức năng, dòng đối tượng sử dụng cho biết sản phẩm được làm ra cho ai, còn dòng lưu ý hoặc chống chỉ định cho biết ai không nên dùng hay cần hỏi bác sĩ trước; nếu bạn thuộc nhóm thứ hai, các lời giới thiệu khác trên hộp không còn quan trọng. Đây là hai dòng nên đọc ngay sau câu khuyến cáo, trước cả thành phần.

Người mua thường chỉ đọc nửa đầu: thấy "dành cho người lớn tuổi" hoặc "người cần bổ sung" là thấy hợp với mình. Nửa sau, nơi ghi những ai cần thận trọng, ít khi được đọc tới. Bài này chỉ cách đọc đủ cả hai nửa, cách hiểu những chữ hay gặp, và cách đặt câu hỏi khi bản thân hay người thân nằm đúng vào một dòng lưu ý.

Hai dòng, hai câu hỏi khác nhau

Dòng đối tượng sử dụng trả lời câu "sản phẩm này nhắm tới ai". Nó thường mô tả một nhóm người hoặc một tình trạng chung: người ăn uống kém, người lớn tuổi, người làm việc trí óc, người cần bổ sung một nhóm dưỡng chất. Đó là lời mô tả của nhà sản xuất về khách hàng họ hướng tới, không phải lời chẩn đoán rằng bạn cần sản phẩm.

Dòng lưu ý, khuyến cáo hoặc chống chỉ định trả lời câu ngược lại: "ai không nên dùng" và "ai phải hỏi trước". Nó có thể ghi người mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào, phụ nữ có thai và cho con bú, trẻ em dưới một độ tuổi nào đó, người đang dùng thuốc điều trị, người có bệnh lý nhất định. Mỗi sản phẩm ghi khác nhau, và chính sự khác nhau đó là lý do phải đọc từng hộp.

Một người dược sĩ dặn người thân rất ngắn: Dòng đầu là người ta mời ai, dòng sau là người ta cấm ai. Mình đọc dòng sau trước. Thói quen này nghe ngược, nhưng nó đúng với cách ra quyết định: loại trừ trước, cân nhắc sau.

Cũng nên biết hai dòng này không phải lúc nào cũng tách bạch. Có hộp gộp chung thành một đoạn "đối tượng sử dụng và lưu ý", có hộp để lưu ý ở mặt sau còn đối tượng ở mặt trước, có hộp chỉ ghi lưu ý trong tờ hướng dẫn bên trong. Khi đọc, hãy tìm cả hai ý chứ đừng tìm đúng tên mục, và nếu chỉ thấy một ý thì hỏi người bán ý kia nằm ở đâu.

Những chữ hay gặp và cách hiểu cho đúng

Các cụm dưới đây là kiểu viết thường gặp trên nhãn. Ý nghĩa chính xác với từng sản phẩm vẫn cần hỏi dược sĩ, nhưng hiểu đúng ý chung giúp bạn biết khi nào phải dừng.

Cụm chữ trên nhãnNghĩa với người muaViệc nên làm
"Người mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm"Ai từng dị ứng với một thứ trong bảng thành phần thì không dùngĐối chiếu bảng thành phần với tiền sử dị ứng
"Phụ nữ có thai và cho con bú"Thường là không dùng hoặc phải hỏi bác sĩHỏi bác sĩ sản khoa trước, kể cả khi người bán nói "bà bầu dùng được"
"Trẻ em dưới … tuổi"Sản phẩm không làm ra cho lứa tuổi đóKhông chia cho trẻ nhỏ dùng; hỏi bác sĩ nhi
"Người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến bác sĩ"Có khả năng ảnh hưởng tới thuốc đang dùngMang hộp tới bác sĩ đang điều trị
"Người có bệnh … cần thận trọng"Nhóm bệnh đó có nguy cơ riêng với sản phẩmKhông tự dùng; hỏi bác sĩ chuyên khoa
"Không dùng quá liều khuyến cáo"Lượng ghi trên nhãn là giới hạn, không phải điểm khởi đầuKhông tự tăng; hỏi trước khi dùng kéo dài

Không thấy dòng lưu ý nào cả cũng là một thông tin. Gần như sản phẩm nào cũng có ít nhất dòng về người mẫn cảm với thành phần; một nhãn không có lưu ý gì nên được hỏi lại người bán và dược sĩ.

Cách đọc khi bạn mua cho người khác

Mua cho cha mẹ, vợ chồng hay con thì bạn đang đọc nhãn thay cho người dùng, nên phải biết trước vài điều về họ.

  1. Ghi sẵn ba thứ về người dùng. Tuổi, các bệnh đang điều trị, danh sách thuốc đang uống. Có thể chụp đơn thuốc gần nhất để trong điện thoại.
  2. Đọc dòng lưu ý, đối chiếu với ba thứ đó. Gạch ra mọi chỗ trùng: một bệnh được nhắc tên, một nhóm thuốc được nhắc tới, một lứa tuổi.
  3. Đọc dòng đối tượng sử dụng. Xem người dùng có thật sự thuộc nhóm được nhắm tới hay chỉ "nghe có vẻ hợp".
  4. Chụp ảnh mặt hộp có hai dòng này. Gửi cho người dùng hoặc giữ lại để hỏi bác sĩ của họ.
  5. Chưa mua nếu có chỗ trùng. Mang ảnh tới buổi khám tiếp theo, hoặc hỏi dược sĩ ngay tại quầy với đơn thuốc trong tay.

Nhiều món quà sức khoẻ biếu cha mẹ dịp lễ Tết được chọn theo hộp đẹp và lời người bán. Bỏ ra hai phút đọc dòng lưu ý với danh sách thuốc của bố mẹ trong tay là cách biếu cẩn thận hơn, và cũng tránh cảnh cha mẹ ngại không dám từ chối một món quà con mua.

Câu hỏi nên mang tới dược sĩ hoặc bác sĩ

Hỏi đúng thì câu trả lời mới dùng được. Một vài mẫu câu theo vai:

  • Nhãn ghi người đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ, mẹ cháu đang uống thuốc huyết áp và thuốc mỡ máu, dược sĩ xem giúp có cần hỏi bác sĩ của mẹ trước không ạ?
  • Em đang có kế hoạch mang thai, sản phẩm này nhãn không nhắc gì tới người chuẩn bị mang thai, vậy em có cần hỏi bác sĩ sản không?
  • Bác ơi, cháu dị ứng hải sản, bảng thành phần có tên nào liên quan không ạ?
  • Con trai em mười hai tuổi, nhãn ghi dành cho người lớn, nếu người bán bảo cho trẻ dùng nửa liều thì có được không?
  • Bố cháu sắp mổ mắt, đang dùng hộp này, có cần báo bác sĩ phẫu thuật không ạ?

Câu trả lời đáng tin là câu trả lời có hỏi lại bạn thêm thông tin: tuổi, bệnh, thuốc. Người trả lời ngay "dùng được hết, không sao đâu" mà không hỏi gì là người chưa có đủ dữ kiện để trả lời.

Riêng câu hỏi về trẻ em, câu trả lời an toàn nhất thường là không tự chia liều sản phẩm người lớn cho trẻ. Nếu thấy cần, đưa trẻ tới bác sĩ nhi để được khám và chỉ định.

Lỗi hay gặp với dòng đối tượng sử dụng

Thấy mình "thuộc đối tượng" là mua. Dòng đối tượng sử dụng là lời mời chung, không phải lời khẳng định bạn cần sản phẩm. Người ăn uống đủ chất có thể vẫn đọc thấy mình trong câu "người cần bổ sung".

Bỏ qua dòng lưu ý vì "ai cũng ghi". Đúng là nhiều hộp có lưu ý giống nhau, nhưng có hộp ghi thêm một nhóm bệnh cụ thể. Lướt qua là bỏ sót đúng dòng đó.

Tin lời người bán hơn lời trên hộp. Người bán nói "bà bầu dùng tốt" trong khi nhãn ghi phụ nữ có thai không dùng, thì nhãn là thứ đơn vị chịu trách nhiệm phải đứng tên.

Chuyển sản phẩm cho người khác dùng. Một hộp hợp với bạn chưa chắc hợp với mẹ bạn đang uống bốn loại thuốc. Mỗi người dùng cần được đối chiếu riêng.

Nghĩ rằng không ghi chống chỉ định nghĩa là ai cũng dùng được. Nhãn không thể liệt kê mọi tình huống. Không thấy ghi không có nghĩa là an toàn với bệnh hoặc thuốc riêng của bạn.

Cùng một hộp, hai người, hai câu trả lời (ví dụ giả định)

Bà Lan, 68 tuổi, và con gái là chị Thu, 40 tuổi, cùng được người quen giới thiệu một hộp viên uống "bổ tim mạch". Dòng đối tượng sử dụng ghi người trung niên, người cao tuổi, người cần hỗ trợ sức khoẻ tim mạch. Cả hai đọc và đều thấy mình nằm trong câu đó.

Chị Thu đọc tiếp dòng lưu ý ở cạnh hộp: người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc thuốc tim mạch cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng; phụ nữ có thai và cho con bú không dùng. Chị không mang thai, không dùng thuốc gì. Với chị, việc còn lại là cân nhắc có thật sự cần hay không, có thể hỏi thêm dược sĩ nếu muốn.

Bà Lan thì khác. Bà đang dùng thuốc chống đông máu theo đơn của bác sĩ tim mạch đã vài năm nay. Dòng lưu ý nhắc đúng nhóm thuốc của bà. Với bà, hộp này không còn là chuyện "có hợp không" mà là chuyện "phải hỏi bác sĩ tim mạch trước". Chị Thu chụp ảnh cạnh hộp, nhắn cho bác sĩ theo dõi của mẹ qua kênh mà phòng khám cho phép, hoặc mang theo ở lần tái khám.

Cùng một hộp, cùng một dòng đối tượng sử dụng, nhưng dòng lưu ý tách hai người ra hai hướng. Đó là lý do bài này khuyên đọc dòng lưu ý trước: nó là dòng phân loại người dùng, còn dòng đối tượng chỉ là dòng mời gọi.

Khi nào cần đi khám ngay hoặc hỏi bác sĩ, dược sĩ

Nếu người dùng thuộc một nhóm được nhắc trong dòng lưu ý mà đã lỡ dùng, đừng hoảng. Ngừng dùng, giữ lại hộp, và gọi hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ quen trong ngày. Với phụ nữ có thai, hãy báo cho bác sĩ sản khoa ở lần liên lạc gần nhất.

Đi khám ngay hoặc đến cơ sở cấp cứu khi có các dấu hiệu: phát ban lan nhanh, sưng môi, lưỡi hoặc mặt, khó thở, chóng mặt hoặc ngất, tim đập nhanh hay hồi hộp bất thường, đau bụng dữ dội, nôn nhiều, ra máu bất thường, vàng da. Với phụ nữ mang thai, thêm đau bụng dưới, ra huyết âm đạo hoặc thai máy giảm.

Với trẻ nhỏ lỡ uống sản phẩm của người lớn, kể cả khi trẻ trông bình thường, hãy gọi bác sĩ hoặc đưa trẻ tới cơ sở y tế, mang theo hộp và ước lượng số viên đã mất. Đừng tự gây nôn cho trẻ.

Câu hỏi thường gặp

Đối tượng sử dụng và chống chỉ định trên nhãn khác nhau thế nào?

Đối tượng sử dụng mô tả nhóm người sản phẩm hướng tới, còn chống chỉ định hoặc lưu ý cho biết ai không nên dùng hoặc phải hỏi bác sĩ trước. Bạn nên đọc dòng lưu ý trước để loại trừ, rồi mới xem mình có thuộc đối tượng được nhắm tới không.

Nhãn không ghi chống chỉ định thì có phải ai cũng dùng được không?

Không phải. Nhãn không thể liệt kê hết mọi bệnh và mọi loại thuốc. Nếu bạn đang điều trị bệnh, đang mang thai hoặc mua cho trẻ nhỏ, vẫn cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ dù nhãn không nhắc tới.

Người bán nói bà bầu dùng được nhưng nhãn ghi không dùng cho phụ nữ có thai thì tin bên nào?

Hãy theo nhãn, vì đó là thông tin đơn vị chịu trách nhiệm đứng tên. Nếu vẫn muốn dùng một sản phẩm nào đó khi mang thai, hãy hỏi bác sĩ sản khoa đang theo dõi thai kỳ trước.

Có được chia sản phẩm của người lớn cho trẻ em dùng không?

Bạn không nên tự chia, kể cả khi người bán gợi ý dùng ít đi. Sản phẩm ghi dành cho người lớn không được làm ra cho trẻ, và lượng phù hợp với trẻ cần bác sĩ nhi quyết định sau khi khám.

Đang uống thuốc theo đơn mà nhãn ghi nên hỏi ý kiến bác sĩ thì làm gì?

Bạn chụp ảnh nhãn, mang theo danh sách thuốc và hỏi bác sĩ đang điều trị ở lần khám gần nhất, hoặc hỏi dược sĩ ngay tại quầy. Không tự bỏ thuốc để dùng sản phẩm thay vào.

Mua thực phẩm chức năng biếu cha mẹ cần đọc dòng nào trước?

Đọc dòng lưu ý và chống chỉ định, đối chiếu với các bệnh và thuốc cha mẹ đang dùng. Nếu có chỗ trùng, hãy hỏi bác sĩ của cha mẹ trước khi mua, hoặc chọn một món quà khác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138