ChucNang.comChức Năng
Quảng cáo thổi phồng và chiêu bán

Video ghép mặt người nổi tiếng bán thực phẩm chức năng: nhận ra trước khi tin

Người dẫn chương trình, ca sĩ, thầy thuốc quen mặt bỗng giới thiệu viên uống trong video ngắn: dấu hiệu ghép mặt, giả giọng và việc nên làm trước khi đặt mua.

A young Vietnamese man in a slate grey hoodie sits in the driver seat of a parked car at dusk, watching a blank glowing phone screen, shot through the side window

Khi một người nổi tiếng quen mặt bỗng xuất hiện trong video ngắn, nói giọng rất giống họ, để giới thiệu một viên uống "chữa dứt điểm" bệnh gì đó, khả năng cao là video đã bị ghép mặt hoặc giả giọng; cách chắc nhất không phải soi từng khung hình mà là kiểm trên kênh chính thức của chính người đó. Mắt thường ngày càng khó phân biệt, nên đừng dựa vào cảm giác "nhìn thật lắm".

Kỹ thuật tạo video giả đã rẻ và nhanh tới mức người bán hàng nhỏ cũng dùng được. Kiểu hay gặp: cắt một đoạn bản tin thời sự, chèn khuôn mặt người dẫn quen thuộc, lồng tiếng đọc lời quảng cáo; hoặc lấy đoạn phỏng vấn cũ của một thầy thuốc rồi thay lời. Bài này chỉ cách nhận ra những dấu hiệu còn sót, và quan trọng hơn là thứ tự kiểm không phụ thuộc vào mắt.

Những dấu hiệu còn sót trên video giả

Các dấu hiệu dưới đây không phải lúc nào cũng có. Thấy một hai cái là đủ để nghi; không thấy cái nào cũng chưa chứng minh video là thật.

  • Miệng và tiếng lệch nhau. Môi mấp máy không khớp âm, nhất là ở các âm tròn môi; hoặc vùng miệng mờ nhoè hơn phần còn lại của khuôn mặt.
  • Gương mặt đứng yên bất thường. Đầu gần như không cử động, chớp mắt ít, biểu cảm phẳng trong khi lời nói thì sôi nổi.
  • Viền mặt, tóc, tai, kính có vết. Đường viền quanh cằm hay mép tóc rung nhẹ, gọng kính lúc có lúc không, hoa tai biến mất trong vài khung hình.
  • Giọng đều đều, ngắt sai chỗ. Giọng giả thường thiếu hơi thở, nhấn sai trọng âm tiếng Việt, đọc từ địa phương lạ so với người thật.
  • Hình ảnh cố ý mờ, nhỏ, có viền che. Video đặt trong khung nhỏ, chồng nhiều chữ chạy, nhạc nền lớn để che chỗ ghép.
  • Video chỉ có trên trang lạ. Trang đăng mới lập, tên na ná tên đài hay tên bệnh viện, không có video nào khác của người nổi tiếng đó.
  • Kết thúc bằng nút mua và số lượng có hạn. Bản tin thật không bao giờ kết thúc bằng "chỉ còn năm mươi suất giá ưu đãi".

Đừng mất cả buổi tối tua chậm từng khung hình. Các dấu hiệu trên giúp bạn nghi; việc xác nhận nằm ở các bước bên dưới.

Thứ tự kiểm không cần soi mắt

Ba bước này dùng được với cả video giả rất khéo, vì chúng không dựa vào hình ảnh.

  1. Nghe nội dung trước. Video có hứa chữa khỏi, thay thuốc, hay bảo không cần đi khám không? Nếu có, dừng, bất kể người trong video là ai. Người nổi tiếng thật cũng không làm lời hứa đó thành đúng.
  2. Tìm trên kênh chính thức của người đó. Vào trang cá nhân đã xác minh, trang của đài, của bệnh viện nơi họ làm việc. Nếu đoạn video không có ở đó, coi như video không phải của họ. Nhiều người nổi tiếng đã đăng cảnh báo bị mạo danh; bạn có thể thấy ngay.
  3. Tìm nguồn gốc đoạn phim. Nếu là bản tin, bản tin thật sẽ còn trên kênh của đài với nội dung khác hẳn. Nếu là đoạn phỏng vấn, đoạn gốc thường dễ tìm và lời nói không hề nhắc tới sản phẩm.
  4. Không bấm vào đường dẫn trong video, không để lại số điện thoại. Nếu muốn tìm hiểu sản phẩm, tự tra tên sản phẩm trên cổng thông tin chính thức của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, không đi qua đường dẫn họ gắn sẵn.

Nếu bạn làm xong bước hai mà vẫn không chắc, cứ coi video là chưa kiểm được và không mua. Một sản phẩm đáng mua không cần nhờ tới khuôn mặt của ai để bán.

Vì sao chiêu này đánh trúng người cẩn thận

Người cẩn thận thường có một quy tắc ngầm: không tin người lạ, nhưng tin người mình đã biết lâu. Một người dẫn chương trình thời sự đã xuất hiện trong nhà bạn hàng chục năm, một thầy thuốc hay lên sóng giảng giải về sức khoẻ, là những người nằm trong vòng tin cậy đó. Video ghép mặt lợi dụng đúng chỗ này: nó không cần thuyết phục bạn từ đầu, chỉ cần mượn niềm tin đã có sẵn.

Thêm một lớp nữa là định dạng bản tin. Khi lời quảng cáo được đặt vào khung hình giống phòng thu thời sự, có dòng chữ chạy, có tiếng nhạc hiệu, người xem dễ tưởng đây là tin tức đã được kiểm chứng chứ không phải quảng cáo. Người lớn tuổi quen xem thời sự càng dễ bị cuốn theo.

Hiểu được cơ chế này giúp bạn bình tĩnh hơn khi nói với người thân. Người bị lừa không phải vì kém hiểu biết, mà vì họ tin đúng người, chỉ là hình ảnh người đó đã bị đánh cắp. Nói như vậy với cha mẹ dễ nghe hơn nhiều so với "sao bố lại tin mấy cái đó".

Cũng nên nói rõ với người thân rằng người nổi tiếng trong video thường là nạn nhân thứ nhất. Họ bị đánh cắp hình ảnh và giọng nói, nhiều người đã phải lên tiếng đính chính nhiều lần mà video giả vẫn mọc lại dưới tên trang khác. Hiểu như vậy, cả nhà sẽ bớt giận người trong video và tập trung vào việc kiểm nguồn đăng, thay vì tranh cãi chuyện người đó tốt hay xấu.

Video thật và video ghép: so ở những chỗ có thể kiểm

Bảng này không so hình ảnh, chỉ so những thứ bạn kiểm được bằng vài phút tìm kiếm.

Chỗ kiểmThường thấy ở video thậtThường thấy ở video ghép
Nơi đăngKênh đã xác minh của người đó hoặc của đàiTrang lạ, mới lập, tên na ná
Lời nói về sản phẩmNói chung về sức khoẻ, dặn hỏi bác sĩHứa khỏi bệnh, nêu tên sản phẩm, kêu gọi mua
Phần bình luậnĐa dạng, có người hỏi, có người phản biệnToàn khen, cùng một kiểu câu, hoặc bị khoá
Kết thúcHết bản tin, hết buổi trò chuyệnNút mua, đếm ngược, số điện thoại tư vấn
Cảnh báo mạo danhKhông cóNgười đó hoặc nơi họ làm việc từng đăng cảnh báo

Chỉ cần một ô ở cột phải đúng, đặc biệt là ô "nơi đăng" và "lời nói về sản phẩm", là đủ lý do để không mua.

Các kiểu video giả hay gặp ở nhóm sản phẩm sức khoẻ

Kiểu thứ nhất là bản tin bị cắt ghép. Người làm video lấy một đoạn thời sự thật, giữ phần mở đầu với nhạc hiệu và phòng thu quen thuộc, rồi chèn phần sau là khuôn mặt người dẫn được ghép miệng đọc lời quảng cáo. Người xem nhận ra phòng thu, nhận ra người dẫn, và bỏ qua chuyện một bản tin thời sự không bao giờ giới thiệu viên uống kèm giá bán.

Kiểu thứ hai là thầy thuốc bị lồng tiếng. Một đoạn phỏng vấn cũ, trong đó thầy thuốc nói về một bệnh chung chung, được cắt ra và thay tiếng. Lời mới gắn tên sản phẩm vào miệng họ, kèm những câu họ chưa từng nói như "nhiều năm hành nghề chưa thấy thứ gì tốt bằng".

Kiểu thứ ba là người nổi tiếng kể chuyện bệnh của chính mình. Ca sĩ, diễn viên, vận động viên được dựng thành nhân vật từng mắc một bệnh nào đó và khỏi nhờ sản phẩm. Câu chuyện cá nhân làm người xem xúc động, và sự xúc động đẩy lùi việc kiểm.

Kiểu thứ tư mới hơn: cuộc gọi video hoặc tin nhắn thoại giả giọng, gửi riêng cho từng người, mạo danh một bác sĩ quen hoặc thậm chí người thân, để giới thiệu sản phẩm hoặc xin chuyển tiền đặt hàng. Gặp kiểu này, gác máy và gọi lại cho người đó qua số bạn đã lưu từ trước, đừng gọi lại số vừa gọi tới.

Câu tự hỏi, câu nói với người thân và câu từ chối mẫu

Tự hỏi khi đang xem: "Người này có từng nói chuyện này trên kênh chính thức của họ không? Nếu là thật, sao mình chỉ thấy nó trên một trang bán hàng?" Hai câu đủ để bạn chậm lại trước khi bấm.

Khi cha mẹ gửi đoạn video vào nhóm gia đình kèm lời "cái này hay nè con", đừng trả lời ngay trong nhóm. Gọi riêng: "Mẹ ơi, video này người ta hay ghép mặt lắm. Con tìm trên trang chính của cô ấy không thấy đoạn này đâu. Mình đừng mua vội, để con hỏi bác sĩ cho mẹ." Đưa ra điều bạn đã kiểm, không đưa ra lời chê.

Nếu đã để lại số điện thoại và có người gọi tới tự xưng là "trợ lý của chương trình", câu từ chối mẫu: "Em không đăng ký mua gì cả, nhà em không có nhu cầu, anh chị đừng gọi lại số này nữa." Không cần giải thích vì sao bạn nghi, không cần nghe hết kịch bản.

Một lưu ý cho chính mình: đừng chia sẻ lại video giả để cảnh báo người khác, kể cả kèm lời nhắc. Thuật toán không phân biệt bạn chia sẻ để chê hay để khen; video vẫn lan xa hơn. Báo cáo và nhắn riêng cho người thân là đủ.

Khi nào cần đi khám ngay hoặc hỏi bác sĩ, dược sĩ

Nếu ai trong nhà đã mua và uống sản phẩm được quảng cáo qua video ghép mặt, đừng hoảng nhưng cũng đừng bỏ qua. Ngưng dùng sản phẩm, giữ lại hộp và hoá đơn, và báo bác sĩ điều trị ở lần gặp gần nhất. Những sản phẩm được bán bằng hình ảnh đánh cắp thường khó truy được nguồn gốc, nên càng cần người có chuyên môn xem.

Đi khám ngay nếu thấy: phát ban, ngứa lan rộng, sưng môi hoặc mặt, khó thở, tim đập nhanh hoặc hồi hộp, vàng da vàng mắt, buồn nôn kéo dài, đau bụng dữ dội, mất ngủ và bồn chồn bất thường, huyết áp hoặc đường huyết đo tại nhà thay đổi bất thường. Mang theo hộp sản phẩm và danh sách thuốc đang dùng.

Với câu hỏi không gấp, mang hộp tới quầy thuốc gần nhà và hỏi dược sĩ: "Sản phẩm này nhà mua qua quảng cáo trên mạng, chị xem giúp nhãn có đủ thông tin không, nhà đang uống thuốc huyết áp thì có cần hỏi bác sĩ trước không?"

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết video người nổi tiếng quảng cáo thực phẩm chức năng là ghép?

Cách chắc nhất là tìm đoạn video đó trên kênh chính thức đã xác minh của chính người nổi tiếng hoặc nơi họ làm việc. Không có ở đó thì coi như không phải của họ, dù hình ảnh trông thật đến đâu.

Video rất rõ nét, miệng khớp tiếng thì có phải là thật không?

Chưa chắc. Kỹ thuật ghép mặt và giả giọng ngày càng khéo, mắt thường khó phân biệt. Vì vậy nên kiểm theo nơi đăng và nội dung lời nói, không dựa vào độ nét của hình.

Người nổi tiếng thật quảng cáo thì sản phẩm có đáng tin hơn không?

Không hẳn. Người nổi tiếng không phải người khám cho bạn, và lời của họ không biến một thực phẩm bảo vệ sức khoẻ thành thuốc. Bạn vẫn cần đọc nhãn, tra số công bố và hỏi bác sĩ của mình.

Lỡ để lại số điện thoại sau khi xem video giả thì làm gì?

Chuẩn bị tinh thần sẽ có cuộc gọi tư vấn. Từ chối ngắn gọn, không cung cấp thêm thông tin cá nhân, không chuyển tiền đặt cọc, và có thể chặn số. Dặn người lớn tuổi trong nhà làm giống vậy.

Có nên chia sẻ video giả để cảnh báo mọi người không?

Không nên. Chia sẻ lại làm video lan xa hơn, kể cả khi bạn kèm lời cảnh báo. Hãy báo cáo với nền tảng và nhắn riêng cho người thân để họ biết.

Báo video mạo danh người nổi tiếng ở đâu?

Dùng chức năng báo cáo nội dung giả mạo của nền tảng là cách nhanh nhất. Nếu video quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, bạn cũng có thể phản ánh với cơ quan quản lý an toàn thực phẩm hoặc Sở Y tế kèm ảnh chụp và đường đi tới trang đăng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138