ChucNang.comChức Năng
Hàng giả và hàng trộn thuốc

Thực phẩm chức năng giảm cân giả, trộn chất cấm: hiểu lầm và sự thật

Vì sao nhóm giảm cân hay bị làm giả và trộn thuốc lén, những hiểu lầm khiến người mua chủ quan, dấu hiệu cơ thể cần dừng ngay và đi khám, và câu từ chối khi được mời.

A Vietnamese young woman in a mustard sweater sits alone in a clinic waiting area, holding a plain white bottle on her lap, side view, soft midday light

Nhóm sản phẩm giảm cân là một trong những nhóm hay bị làm giả và trộn lén thuốc tân dược nhất, vì người mua mong thấy kết quả nhanh và người bán cần sản phẩm "có tác dụng ngay" để giữ khách. Sụt cân rất nhanh trong vài ngày, mất cảm giác đói hoàn toàn, tim đập nhanh, mất ngủ, khát nước, đi tiểu hay đi ngoài nhiều sau khi uống là những dấu hiệu nên dừng ngay và đi khám, không chờ "cơ thể quen dần".

Bài này không nêu tên chất nào hay sản phẩm nào. Mục đích là gỡ những hiểu lầm khiến người mua chủ quan, chỉ ra vì sao "hiệu quả" của một số viên giảm cân lại chính là dấu hiệu đáng sợ, và đưa ra những câu nói mẫu để bạn từ chối khi bạn bè, người quen hay người bán hàng mời mọc.

Hiểu lầm và sự thật

Hiểu lầm: "Thành phần toàn thảo mộc nên an toàn". Sự thật: chữ "thảo mộc" trên hộp không nói được gì về thứ thật sự nằm trong viên. Những vụ trộn lén thường xảy ra chính ở các sản phẩm tự giới thiệu là thiên nhiên, vì người mua ít đề phòng. Thảo mộc thật cũng có thể gây hại với người có bệnh gan, thận, tim mạch.

Hiểu lầm: "Uống vào giảm được ngay là hàng xịn". Sự thật: cân nặng giảm lành mạnh thường chậm. Một sản phẩm khiến bạn sụt vài cân trong vài ngày thường là do mất nước, do kích thích tim mạch hoặc do chất không được khai báo. Hiệu quả quá nhanh là lý do để nghi, không phải lý do để tin.

Hiểu lầm: "Nhiều người uống rồi không sao". Sự thật: phản ứng phụ thuộc vào cơ địa, bệnh nền và thuốc đang dùng của từng người. Người khoẻ mạnh uống thấy "ổn" không có nghĩa người có huyết áp cao, rối loạn nhịp tim hay bệnh tuyến giáp cũng ổn.

Hiểu lầm: "Có số công bố thì không thể bị trộn chất cấm". Sự thật: số công bố là thủ tục với hồ sơ của sản phẩm thật. Hàng giả có thể chép lại số của sản phẩm thật, và cũng từng có lô hàng sai lệch so với hồ sơ đã nộp. Số công bố là điều kiện cần, không phải giấy bảo đảm.

Hiểu lầm: "Uống nhiều hơn hướng dẫn thì nhanh hơn". Sự thật: với một sản phẩm không rõ đã bị trộn gì, tăng lượng uống là nhân thêm rủi ro. Không có lý do gì để tự ý vượt hướng dẫn trên bất cứ sản phẩm nào.

Hiểu lầm: "Thấy mệt, run, mất ngủ là đang đào thải". Sự thật: đây là cách nói của người bán để giữ khách. Mệt lả, run tay, tim đập nhanh, mất ngủ là phản ứng của cơ thể cần được bác sĩ xem, không phải giai đoạn phải chịu đựng cho qua.

Vì sao nhóm giảm cân hay bị trộn thuốc

Người mua sản phẩm giảm cân thường đánh giá ngay bằng cái cân trong nhà tắm. Nếu một tuần không thấy gì, họ bỏ và không mua lại. Người làm hàng gian hiểu điều đó, nên thứ họ bán phải tạo được thay đổi nhìn thấy được trong vài ngày. Cách nhanh nhất là trộn lén các nhóm thuốc tân dược tác động mạnh lên cơ thể: nhóm gây chán ăn, nhóm kích thích tim mạch và thần kinh, nhóm gây mất nước qua đường tiểu hoặc đường tiêu hoá. Có nhóm từng được dùng làm thuốc rồi đã bị rút khỏi thị trường vì nguy cơ cho tim mạch.

Không ghi những chất này lên hộp, người bán vẫn có thể quảng cáo "thành phần tự nhiên", "không tác dụng phụ". Người uống thấy giảm cân thật, nên tin, giới thiệu cho bạn bè, và vòng mua bán cứ thế lan đi qua các nhóm kín, tin nhắn và lời truyền miệng.

Nguy hiểm ở chỗ người uống không biết mình đang dùng thuốc, nên không báo bác sĩ khi đi khám, không biết tránh kết hợp với thuốc khác, và không biết lượng mình uống vào là bao nhiêu. Một người có bệnh tim chưa phát hiện, hoặc đang uống thuốc điều trị khác, có thể gặp biến chứng nặng. Đây là lý do bài này đặt việc dừng và đi khám lên trước mọi chuyện đòi tiền hay khiếu nại.

Dấu hiệu trên hộp, trong quảng cáo và trên cơ thể

Bảng dưới gom ba nhóm dấu hiệu theo nơi bạn có thể nhìn thấy. Một dấu hiệu chỉ đủ để nghi và dừng; nhiều dấu hiệu cùng lúc là lý do để hỏi dược sĩ, bác sĩ ngay.

Nhìn ở đâuDấu hiệu đáng nghiNên làm gì
Trên hộpKhông ghi đơn vị chịu trách nhiệm có địa chỉ; ghi "giảm cấp tốc", "giảm mỡ trong một tuần"; không có câu "không phải là thuốc"; chữ nước ngoài không có tem phụKhông mua; nếu đã mua thì chưa mở, giữ nguyên hộp
Trong lời mời bánCam kết số cân cụ thể theo ngày; hứa "không cần ăn kiêng, không cần tập"; đưa ảnh trước và sau; nói "không tác dụng phụ"; ép mua theo liệu trình nhiều hộpHỏi nguồn hàng và đơn vị chịu trách nhiệm; từ chối nếu người bán né
Trên cơ thể sau khi uốngTim đập nhanh, hồi hộp; mất ngủ; khô miệng, khát nhiều; đi tiểu hoặc đi ngoài nhiều; run tay; bồn chồn, cáu gắt; sụt cân rất nhanhDừng ngay, giữ hộp, đi khám và mang hộp theo

Không có ô nào trong bảng là "cách kiểm tra tại nhà" thành phần. Không có mẹo nào ở nhà cho biết một viên có bị trộn thuốc hay không. Việc đó cần phòng kiểm nghiệm.

Câu từ chối khi được mời mua

Lời mời thường đến từ người quen, nên từ chối thấy khó hơn từ chối người lạ. Một câu ngắn, không chê sản phẩm của người ta, không giảng giải, thường hiệu quả nhất: "Cảm ơn chị nhé, em đang theo bác sĩ nên không tự uống thêm gì, có gì em hỏi bác sĩ trước." Câu này đặt quyết định ra ngoài tầm tranh luận.

Nếu người bán nhấn mạnh "toàn thảo mộc, ai uống cũng được", bạn có thể hỏi lại một câu để chính họ phải nghĩ: "Hộp này ai chịu trách nhiệm, địa chỉ ở đâu, chị gửi em ảnh số công bố với mặt sau hộp em xem nhé?" Người bán đàng hoàng gửi được ngay. Người bán né, nói "hàng xách tay", "hàng nội bộ", là câu trả lời bạn cần.

Với bạn bè đang uống và khen, đừng cãi nhau về chuyện hàng thật hay giả. Hãy nói điều bạn lo một cách cụ thể: "Mình thấy bạn dạo này hay kêu tim đập nhanh với mất ngủ. Bạn thử dừng mấy hôm rồi đi khám xem sao, mang cả hộp theo cho bác sĩ xem." Gợi ý đi khám ít làm người ta tự ái hơn là nói thẳng "bạn mua phải hàng giả rồi".

Đã lỡ uống một thời gian: việc làm theo thứ tự

Nếu bạn đang dùng một sản phẩm giảm cân không rõ nguồn gốc và bắt đầu thấy lo, làm theo thứ tự này.

  • Dừng uống. Không giảm dần, không "uống nốt cho hết hộp".
  • Giữ hộp, vỏ, viên còn lại và mọi giấy tờ, tin nhắn mua bán. Để ở chỗ khô, xa tầm tay trẻ em.
  • Ghi lại: bắt đầu uống từ khi nào, mỗi ngày uống thế nào, đã sụt bao nhiêu cân, có triệu chứng gì và từ hôm nào.
  • Đi khám, kể cả khi chỉ thấy mệt nhẹ, nếu bạn có bệnh tim mạch, huyết áp, tuyến giáp, tiểu đường, đang mang thai, cho con bú, hoặc đang dùng thuốc điều trị.
  • Kể thật với bác sĩ rằng mình đã uống sản phẩm giảm cân mua ở đâu, đưa hộp cho bác sĩ xem.
  • Sau khi sức khoẻ đã ổn, mới tính chuyện phản ánh với nơi bán và cơ quan quản lý.

Việc bạn không cần làm: tự đi tìm "thuốc giải", uống thêm sản phẩm "thải độc" khác, hoặc nhịn ăn để bù lại số cân có thể tăng trở lại sau khi dừng. Cân nặng tăng lại sau khi dừng không phải lý do để uống tiếp.

Ví dụ giả định: chiếc cân trong nhà tắm của Linh

Linh, 26 tuổi, nhân viên văn phòng, được một người bạn trong nhóm tập giới thiệu một loại viên giảm cân "nhà làm, toàn thảo mộc". Tuần đầu, Linh sụt hơn ba cân và rất vui. Tuần thứ hai, Linh thấy mình gần như không đói, uống cà phê là tim đập thình thịch, đêm nằm hai ba giờ sáng vẫn tỉnh, đi làm hay cáu với đồng nghiệp. Người bạn bảo đó là "cơ thể đang đốt mỡ", cứ uống tiếp sẽ quen.

Một buổi sáng, Linh choáng khi đứng dậy khỏi bàn làm việc. Chị gái đưa Linh đi khám, mang theo lọ viên không có tên đơn vị chịu trách nhiệm. Bác sĩ hỏi kỹ đã uống gì, bao lâu, rồi cho làm các kiểm tra cần thiết, dặn dừng hẳn sản phẩm và hẹn khám lại. Lọ viên được giữ lại để gia đình gửi phản ánh.

Điều đáng chú ý trong câu chuyện này là hai câu nói. Câu "cơ thể đang đốt mỡ" khiến Linh chịu đựng thêm một tuần lẽ ra không cần chịu. Còn câu của chị gái, "Em không cần cãi ai về chuyện viên này thật hay giả, mình đi khám đã", là câu kéo mọi việc về đúng hướng. Khi cơ thể lên tiếng, đi khám trước, tranh luận sau.

Khi nào cần đi khám ngay

Đi cấp cứu hoặc khám ngay trong ngày nếu sau khi uống sản phẩm giảm cân bạn có: tim đập rất nhanh, đập không đều, đau thắt hoặc tức ngực; khó thở; choáng váng, ngất, hoa mắt khi đứng dậy; nhức đầu dữ dội kèm buồn nôn; tê yếu tay chân, méo miệng, nói khó; nôn hoặc tiêu chảy nhiều đến mức không uống được nước; tiểu rất ít hoặc rất nhiều kèm khát dữ dội; vàng da, vàng mắt; lo âu, bồn chồn, ảo giác, ý nghĩ bất thường.

Mang hộp sản phẩm theo. Nếu người uống là con em tuổi dậy thì, đặc biệt là các em gái lo về cân nặng, cha mẹ nên đi cùng và nói chuyện nhẹ nhàng, không trách mắng. Nhiều em mua qua mạng mà gia đình không biết, và chỉ chịu nói khi thấy mình được giúp chứ không bị phạt.

Cả khi không có triệu chứng cấp, nếu bạn muốn giảm cân, một buổi khám với bác sĩ nội tiết hoặc chuyên gia dinh dưỡng ở cơ sở y tế giúp bạn có kế hoạch an toàn hơn mọi lời quảng cáo.

Câu hỏi thường gặp

Trà giảm cân dạng túi lọc có bị trộn thuốc không?

Có thể, nếu đó là hàng không rõ nguồn gốc. Dạng trà, cà phê, kẹo, bột pha không làm sản phẩm an toàn hơn dạng viên. Hãy kiểm đơn vị chịu trách nhiệm, số công bố và dừng ngay nếu thấy tim đập nhanh hay đi ngoài nhiều.

Uống xong đi ngoài nhiều, sụt cân nhanh có phải là đang giảm mỡ không?

Không nên hiểu như vậy. Đi ngoài nhiều và sụt cân nhanh thường là mất nước, có thể kéo theo mệt lả, chóng mặt, rối loạn nhịp tim. Hãy dừng uống và đi khám nếu kéo dài hoặc thấy mệt.

Làm sao biết viên giảm cân có bị trộn chất cấm hay không?

Ở nhà thì không có cách nào biết chắc. Chỉ phòng kiểm nghiệm mới xác định được. Người mua chỉ dựa vào dấu hiệu để nghi, dừng, giữ hộp và báo cho cơ quan quản lý hoặc bác sĩ.

Đã dừng uống nhưng vẫn thấy hồi hộp, mất ngủ thì làm gì?

Đi khám và mang hộp theo, kể rõ thời gian đã uống và thời điểm dừng. Bác sĩ cần thông tin này để đánh giá tim mạch và các chỉ số khác. Đừng tự uống thêm thuốc ngủ hay thuốc an thần.

Người bán bảo phản ứng ban đầu là bình thường, có đúng không?

Đó là lời của người bán, không phải ý kiến y khoa. Tim đập nhanh, run tay, mất ngủ, khát nhiều đều là lý do để dừng và hỏi bác sĩ, không phải giai đoạn phải chịu cho qua.

Con gái tuổi dậy thì mua viên giảm cân qua mạng thì cha mẹ nên làm gì?

Bình tĩnh nói chuyện, không quát mắng, cùng con cất hộp lại và đưa con đi khám nếu con có triệu chứng. Sau đó có thể cùng con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để nói về cân nặng một cách an toàn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138