Mua thực phẩm chức năng ở nước ngoài mang về dùng riêng là việc nhiều người làm, nhưng nên chuẩn bị từ trước khi đi: biết mình và người nhà đang dùng thuốc gì, hỏi bác sĩ điều trị những điều cần tránh, mua lượng vừa cho dùng cá nhân, giữ hoá đơn, và khi về nhà vẫn hỏi lại dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi mở dùng.
Khác với đặt hàng qua người xách tay, ở đây bạn tự đứng ở quầy, tự cầm hộp, tự mang về. Bạn kiểm soát được nhiều hơn, nhưng cũng dễ mua theo cảm hứng hơn: thấy kệ đầy, giá ưu đãi, người đi cùng mua nhiều, danh sách nhờ mua của họ hàng dài. Bài này đi theo đúng hành trình đó, từ lúc còn ở nhà tới lúc mở va li.
Trước chuyến đi: ba việc làm ở nhà
Phần lớn sai lầm của người mua ở nước ngoài bắt nguồn từ chỗ không chuẩn bị gì, rồi phải quyết định trong mười lăm phút trước giờ ra sân bay.
- Lập danh sách thuốc của mình và của người định mua hộ. Tên thuốc, bệnh đang điều trị, dị ứng đã biết. Chụp ảnh lưu trong điện thoại để đưa người bán hàng bên đó xem khi cần.
- Hỏi bác sĩ điều trị ở lần khám gần nhất. Một câu đơn giản: "Con sắp đi nước ngoài, có định mua ít viên uống cho mẹ. Với thuốc mẹ đang dùng, có nhóm sản phẩm nào bác sĩ dặn tránh không?" Bác sĩ không cần chọn sản phẩm giúp bạn, chỉ cần cho bạn biết ranh giới.
- Đặt giới hạn cho danh sách nhờ mua. Nhận lời mua hộ người thân là nhận một phần trách nhiệm. Nếu không biết người nhờ đang dùng thuốc gì, bạn nói trước: "Em mua được, nhưng chị phải hỏi bác sĩ trước khi dùng nhé, em không biết thuốc của chị."
Ba việc trên tốn chưa tới một giờ, nhưng giúp bạn đứng trước kệ hàng với một khung rõ ràng thay vì một danh sách mơ hồ kiểu "cái gì tốt thì mua".
Ở quầy bên nước ngoài: hỏi người bán điều gì
Nhiều nơi trên thế giới, viên uống bổ sung được bán ở siêu thị, hiệu thuốc, cửa hàng miễn thuế. Ở hiệu thuốc thường có dược sĩ, và họ quen trả lời khách du lịch. Bạn không cần nói giỏi ngoại ngữ; đưa ảnh danh sách thuốc đã chuẩn bị và hỏi một câu ngắn bằng tiếng Anh với nghĩa là: "Người dùng đang uống những thuốc này, sản phẩm này có điều gì cần lưu ý không?"
Nghe câu trả lời để biết sản phẩm có lưu ý gì, chứ không để nhận lời khuyên "nên dùng". Dược sĩ ở đó không biết hồ sơ bệnh của người nhà bạn, cũng không biết thói quen ăn uống hay các thuốc nam, thuốc bắc mà người đó dùng thêm. Câu trả lời của họ là một lớp kiểm tra, không phải quyết định.
Đừng mua theo chữ to trên hộp. Ở nước khác, cách ghi công dụng trên bao bì tuân theo luật nước đó, có nơi cho phép những câu mà ở Việt Nam không được ghi. Phần đáng đọc là phần cảnh báo và đối tượng cần thận trọng, thường in nhỏ ở mặt sau hoặc mặt bên. Chụp ảnh phần đó ngay tại quầy, vì về nhà bạn sẽ cần.
Nếu đi theo đoàn và được dẫn tới một cửa hàng "chuyên cho khách Việt", có người nói tiếng Việt giới thiệu rất nhiệt tình, hãy nhớ rằng đó vẫn là một buổi bán hàng. Câu hỏi bạn mang theo vẫn y như vậy, và bạn vẫn có quyền ra về tay không.
Mua cho ai thì cần lưu ý gì
Cùng một chuyến đi, bạn thường mua cho nhiều người. Mỗi người một hoàn cảnh, nên mức thận trọng cũng khác nhau.
| Mua cho | Điều cần biết trước khi mua | Câu nên nói khi đưa quà |
|---|---|---|
| Chính mình | Thuốc đang dùng, bệnh nền, có định mang thai không | Không cần câu nào, chỉ cần tự hỏi bác sĩ trước khi mở hộp |
| Cha mẹ lớn tuổi | Danh sách thuốc đầy đủ, bác sĩ điều trị là ai | "Con mua về, mình đem hỏi bác sĩ của ba mẹ rồi hãy dùng nha." |
| Người đang mang thai, cho con bú | Đây là nhóm cần bác sĩ sản khoa xem trước mọi sản phẩm | "Chị cầm hỏi bác sĩ khám thai giúp em nhé." |
| Trẻ em | Sản phẩm cho trẻ cần bác sĩ nhi tư vấn, kể cả loại bán phổ biến bên đó | "Mình hỏi bác sĩ nhi của bé trước nha." |
| Đồng nghiệp, bạn bè | Bạn không biết bệnh của họ | Cân nhắc chọn món quà khác không liên quan sức khoẻ |
Món quà sức khoẻ mà người nhận không dám hỏi bác sĩ vì ngại phụ lòng người tặng là món quà khó xử. Một câu dặn kèm theo giúp người nhận thấy thoải mái mang đi hỏi.
Va li, hải quan và chuyện số lượng
Mua đủ cho dùng cá nhân, không mua để bán lại. Theo quy định hiện hành, hàng mang theo hành lý có giới hạn cho mục đích cá nhân, và hàng để kinh doanh phải đi theo thủ tục nhập khẩu riêng. Mức cụ thể có thể thay đổi, nên bạn hỏi hải quan hoặc tra trên cổng thông tin chính thức của cơ quan hải quan trước chuyến đi.
Giữ hộp nguyên vẹn và hoá đơn. Hộp còn niêm phong, có hoá đơn mua giúp việc khai báo khi được hỏi, và giúp bạn sau này biết rõ mình mua ở đâu, lúc nào.
Để ý chỗ đặt trong hành lý. Viên nang mềm, dạng dầu, dạng bột dễ bị ảnh hưởng nếu va li nằm lâu ở nơi nóng. Nếu sản phẩm ghi cần giữ mát, cân nhắc không mua.
Đừng tách vỉ, đổ chung lọ cho gọn. Bỏ hộp gốc là mất phần cảnh báo, hạn dùng, số lô. Viên rời trong túi không ai còn biết là gì.
Không nhận mang hộ cho người lạ. Ở sân bay, đôi khi có người nhờ xách giúp một túi "chỉ là thực phẩm chức năng". Bạn không biết bên trong là gì; câu trả lời an toàn duy nhất là từ chối.
Về tới nhà: thứ tự trước khi mở hộp
Niềm vui có quà làm nhiều người mở dùng ngay tối hôm đó. Năm bước dưới đây giữ cho món hàng mua xa thật sự là một lựa chọn có cân nhắc.
- Phân hộp theo người nhận, dán tên người dùng lên túi đựng, đừng để lẫn chung trong tủ.
- Gửi kèm ảnh phần cảnh báo đã chụp ở quầy cho từng người nhận, nếu có bản dịch thì gửi cả bản dịch.
- Hẹn mang hộp tới lần khám gần nhất của người đang điều trị bệnh mạn tính.
- Nhờ dược sĩ đọc giúp nếu hộp hoàn toàn bằng tiếng nước ngoài và bạn không chắc bản dịch.
- Cất xa tầm tay trẻ nhỏ, vì nhiều sản phẩm có dạng kẹo dẻo, viên nhai, màu sắc giống bánh kẹo.
Nếu bác sĩ dặn không dùng, hãy chấp nhận bỏ, dù món đó mua xa và tốn tiền. Chi phí đã bỏ ra không phải lý do để dùng.
Ví dụ giả định: chuyến công tác của chị Thảo
Chị Thảo, 39 tuổi, đi công tác một tuần. Trước khi đi, mẹ chị nhắn nhờ mua "loại viên uống mà bà hàng xóm khen", còn chị dâu nhờ mua một hộp viên uống cho người đang mang thai. Chị nhớ mẹ đang dùng thuốc chống đông theo đơn sau một lần đặt stent tim.
Chị gọi cho em trai, người hay đưa mẹ đi khám, nhờ hỏi bác sĩ của mẹ ở lần tái khám tuần đó. Bác sĩ dặn với thuốc mẹ đang dùng, mọi viên uống thêm đều nên mang tới để bác sĩ xem trước. Với chị dâu, chị nhắn: "Chị hỏi bác sĩ khám thai cho em tên loại nào bác sĩ đồng ý, em mua đúng loại đó."
Chị chỉ mua một hộp cho mẹ, chụp đủ các mặt hộp, và để em trai mang tới bác sĩ. Hộp cho chị dâu, chị mua đúng tên bác sĩ khám thai ghi. Không có ai phải bỏ dở một hộp đắt tiền vì không hợp, và không có ai dùng thứ bác sĩ chưa xem.
Những việc không cần làm
Không cần mua cho đủ "liệu trình" nhiều tháng. Một hộp đủ để người dùng hỏi bác sĩ và biết mình có hợp không. Mua nhiều chỉ vì giá ưu đãi là cách dễ để lại cả chồng hộp không ai dùng.
Không cần mua đúng loại người quen khen. Lời khen của bà hàng xóm không gắn với bệnh và thuốc của mẹ bạn. Nếu bác sĩ chưa xem, loại được khen cũng chỉ là một cái tên.
Không cần so ai mua được nhiều hơn trong đoàn. Đi theo đoàn, người ta hay mua theo nhau ở cửa hàng được dẫn tới. Bạn được quyền đứng ngoài, hoặc chỉ mua món mình đã định từ ở nhà.
Không cần nhận mua hộ khi không biết người nhờ dùng thuốc gì. Bạn có thể nhận lời có điều kiện: người nhờ phải hỏi bác sĩ trước và gửi lại cho bạn đúng tên sản phẩm bác sĩ không phản đối.
Khi nào cần hỏi bác sĩ hoặc đi khám ngay
Trước khi dùng, hỏi bác sĩ nếu người dùng đang mang thai, cho con bú, là trẻ nhỏ, người cao tuổi dùng nhiều thuốc, người có bệnh gan, thận, tim mạch, huyết áp, tiểu đường, đang dùng thuốc chống đông máu, đang điều trị ung thư hoặc sắp phẫu thuật.
Sau khi dùng, ngừng ngay và đi khám nếu thấy phát ban, ngứa nhiều, sưng môi hoặc mặt, khó thở, tức ngực, tim đập nhanh, chảy máu bất thường như chảy máu chân răng, bầm tím không rõ lý do, vàng da, nước tiểu sẫm, nôn, đau bụng dữ dội. Khó thở hoặc sưng mặt cần gọi cấp cứu. Mang theo hộp gốc và ảnh phần cảnh báo; với sản phẩm mua ở nước ngoài, bác sĩ trong nước thường cần đọc tận mắt thành phần.
Những khó chịu nhẹ như đầy bụng, mất ngủ, hồi hộp mà kéo dài vài ngày cũng nên kể với dược sĩ hoặc bác sĩ. Đừng cố dùng tiếp chỉ vì món hàng mua xa, khó mua lại; sức khoẻ của người dùng quan trọng hơn chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Mua thực phẩm chức năng ở nước ngoài mang về có bị giới hạn số lượng không?
Hàng mang theo hành lý được dùng cho mục đích cá nhân và có giới hạn theo quy định hiện hành, mức cụ thể có thể thay đổi. Bạn nên hỏi cơ quan hải quan hoặc tra cổng thông tin chính thức của họ trước chuyến đi.
Dược sĩ ở nước ngoài nói dùng được thì có cần hỏi bác sĩ ở nhà nữa không?
Có, nếu người dùng đang điều trị bệnh hoặc mang thai. Dược sĩ ở đó không biết hồ sơ bệnh và các thuốc khác người dùng đang uống, còn bác sĩ điều trị thì biết.
Có nên mua thực phẩm chức năng làm quà cho đồng nghiệp không?
Bạn không biết bệnh và thuốc đồng nghiệp đang dùng, nên quà sức khoẻ dễ thành món khó xử. Nếu vẫn muốn tặng, dặn kèm người nhận hỏi bác sĩ trước khi dùng, hoặc chọn một món quà khác.
Có nên đổ viên ra túi nhỏ cho gọn hành lý không?
Không nên. Bỏ hộp gốc là mất phần cảnh báo, hạn dùng và số lô, cả bạn lẫn bác sĩ sau này đều không biết viên đó là gì. Giữ nguyên hộp cũng thuận tiện hơn khi được hỏi ở cửa khẩu.
Hộp toàn chữ nước ngoài thì đọc phần cảnh báo thế nào?
Chụp rõ phần cảnh báo ngay tại quầy và nhờ dược sĩ trong nước đọc giúp khi về. Bản dịch máy có thể bỏ sót chữ phủ định hoặc dịch sai đối tượng, nên đừng dựa hoàn toàn vào nó.
Người lạ ở sân bay nhờ xách giúp túi thực phẩm chức năng thì sao?
Hãy từ chối lịch sự. Bạn không biết bên trong túi thật sự là gì, và người mang hành lý là người chịu trách nhiệm về nó khi qua cửa khẩu.